Οι διανοητικές ιώσεις των αιρέσεων

Οι διανοητικές ιώσεις των αιρέσεων

Τι είναι άραγε μια αίρεση μέσα στο μυαλό του ανθρώπου; Πώς ενεργεί αναπτύσσεται και διαδίδεται; Ποια είναι τα μέτρα προφύλαξης και οι τρόποι θεραπείας; Μήπως πρόκειται για μια ίωση που ξεκινάει από τον εγκέφαλο, και γονατίζει όλη μας την ύπαρξη;

 

1. Τι είναι ένας ιός 2. Υπάρχουν ιώσεις του μυαλού; 3. Εσφαλμένη τροφοδοσία και επιδιόρθωση 4. Ιδεολογικές και αιρετικές ιώσεις

 

 

1. Τι είναι ένας ιός

Τι είναι ένας "ιός";

Όλοι μας γνωρίζουμε πως είναι κάτι από το οποίο πρέπει να φυλαγόμαστε. Τα συμπτώματά του, από ενοχλητικά μέχρι θανατηφόρα, τα βιώνουμε οι περισσότεροι άνθρωποι κάθε χρόνο. Δισεκατομμύρια ευρώ ξοδεύονται κάθε χρόνο από τα διάφορα εθνικά συστήματα υγείας εναντίον των βιολογικών ιών, που θέτουν σε κίνδυνο την υγεία και τη ζωή των πολιτών. Όμως όταν σκεφτούμε τι είναι ένας ιός, μας εκπλήσσει η... μηδαμινότητά του! Τόση φασαρία για ένα "τίποτα"!

Ένας ιός, ΔΕΝ είναι αυτοδύναμος ζωντανός οργανισμός. Είναι ένα είδος παράσιτου. Αποτελείται από ένα κομμάτι DNA σαν αυτό που καθορίζει την κατασκευή όλων των βιολογικών όντων, το οποίο κομμάτι προστατεύεται από ένα περίβλημα. Ο ιός έχει την ιδιότητα να "αδειάζει" μέσα στα κύτταρά μας το πρόγραμμα του DNA που μεταφέρει, και να τα "αναπρογραμματίζει", καθιστώντας τα πιόνια του. Έτσι, αντί το κύτταρο να εργάζεται για χάρη δική μας, εργάζεται για χάρη του ιού. Ξοδεύει υλικό και ενέργεια για να αναπαράγει τον ιό σε όσο το δυνατόν περισσότερα αντίγραφα, και με τη σειρά τους αυτά εισχωρούν σε άλλα κύτταρα, για να τα μολύνουν, και να συνεχίσουν την αναπαραγωγή του ιού επ' άπειρον. Και εάν το ανοσοποιητικό σύστημα του οργανισμού δεν καταφέρει να εξοντώσει τον ιό με τα αντισώματα που κατασκευάζει εναντίον του, τότε ο ιός καταστρέφει ολόκληρο τον οργανισμό, και το πλάσμα πεθαίνει!

Το σημαντικό χαρακτηριστικό των ιών είναι η μετάλλαξη. Επειδή αλλάζουν συχνά τα χαρακτηριστικά τους, τα αντισώματα του οργανισμού δυσκολεύονται να τον αναγνωρίσουν όταν επανέρχεται αλλαγμένος. Και μέχρι να ξαναφτιάξουν αντισώματα για τη νέα μορφή του ιού, αυτός έχει ήδη κάνει νέους κύκλους, και έχει μεταδοθεί σε άλλους, για να επιστρέψει και πάλι στο μέλλον παραλλαγμένος.

Υπάρχουν ιοί ακίνδυνοι, και ιοί επικίνδυνοι. Μερικοί δεν μας βλάπτουν καθόλου. Άλλοι απλώς μας ενοχλούν ή μας βασανίζουν για λίγο ή για χρόνια. Αλλά μερικοί μας σκοτώνουν!

Οι ιοί όμως, δεν είναι μόνο βιολογικοί. Υπάρχουν και ψηφιακοί ιοί, απ' αυτούς που μολύνουν τους υπολογιστές μας. Όπως ένας βιολογικός ιός είναι ένα βιολογικό πρόγραμμα DNA, έτσι και ένας ψηφιακός ιός, είναι ένα ψηφιακό πρόγραμμα γραμμένο για υπολογιστές, συνήθως κακόβουλο. Είναι έτσι φτιαγμένο για να εισχωρεί σε ζωτικά αρχεία του υπολογιστή μας, και να τα μετατρέπει κατά τη βούληση του κατασκευαστή του ιού αυτού. Έτσι, ο υπολογιστής μας με έναν ιό, αναπρογραμματίζεται χωρίς τη θέλησή μας, και εκτελεί λειτουργίες τις οποίες δεν επιθυμούμε, ακόμα και αυτοκαταστρέφεται!

Κατανοούμε λοιπόν από τα παραπάνω, ότι "ιό" ονομάζουμε ένα κακόβουλο πρόγραμμα, που αναπρογραμματίζει κάποιον λειτουργικό κώδικα, και τον οδηγεί σε παρά φύσιν ή παρά βούλησιν ενέργειες, αντίθετες από τις ενδεδειγμένες ενέργειες λειτουργίας του.

Συνεπώς, για να έχουμε έναν "ιό", πρέπει να υπάρχει ένας "υπολογιστικός μηχανισμός" που θα τον υποδεχθεί, (είτε είναι αυτός ένας υπολογιστής, είτε ένα κύτταρο κάποιου οργανισμού), και ένας "κώδικας" που μπορεί να προγραμματισθεί, ώστε να χρησιμοποιηθεί από τον ιό. Γιατί όπως είπαμε, ένας ιός δεν είναι τίποτα άλλο, παρά ένα λάθος "πρόγραμμα" που "τρέχει" σε έναν υπολογιστικό μηχανισμό.

Έχοντας λοιπόν υπ' όψιν τα παραπάνω, μπορούμε να βγάλουμε χρήσιμα συμπεράσματα για κάποιες ιώσεις από τις πλέον ύπουλες, τις πλέον πανούργες, και τις πλέον καταστροφικές που πλήττουν ΕΙΔΙΚΑ ΤΟΥΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥΣ. Τις ιώσεις των αιρέσεων!

2. Υπάρχουν ιώσεις του μυαλού;

Ό εγκέφαλός μας είναι ένας υπολογιστής. Βεβαίως σκάλες ανώτερος από τους υπολογιστές που γνωρίζουμε. Όμως δεν υπάρχει η παραμικρή αμφιβολία ότι είναι υπολογιστής.

Τροφοδοτείται με ενέργεια και "αναλώσιμα" λειτουργίας από τον οργανισμό μας, και τροφοδοτείται με δεδομένα από τις αισθήσεις μας. Αυτά τα επεξεργάζεται, και με βάση αυτά που μαθαίνει, εξάγει συμπεράσματα. Με δεδομένα τα όσα μαθαίνει και τα συμπεράσματα που βγάζει, αναπρογραμματίζει τη λειτουργία του και παίρνει αποφάσεις για το τι θα κάνει, και πώς θα ενεργήσει αυτός, αλλά και ολόκληρος ο οργανισμός που τον συντηρεί.

Τι έχουμε λοιπόν; Έχουμε και υπολογιστή, αλλά και προγραμματισμό του υπολογιστή αυτού από τις σκέψεις και τα δεδομένα που δέχεται! Έχουμε λοιπόν ένα περιβάλλον πρόσφορο για την ανάπτυξη "κακόβουλου λογισμικού", δηλαδή ιών!

Τι μπορεί όμως να θεωρηθεί "ίωση" του εγκεφάλου μας;

Σε αυτό θα μας βοηθήσουν οι παραλληλισμοί με τους γνωστούς μας ιούς, από τη βιολογία, ή από τους ηλεκτρονικούς υπολογιστές. Πρέπει να είναι κάτι που τροφοδοτεί τον εγκέφαλο με προβληματικά δεδομένα, που ζει και αναπτύσσεται μέσα σ' αυτόν, που μπορεί να αναπαραχθεί, να μεταλλαχθεί, να διαδοθεί, και να κάνει τον εγκέφαλο να ενεργήσει με μη φυσιολογικούς και ορθούς τρόπους. Και όλα αυτά τα χαρακτηριστικά, τα διαθέτει μια αίρεση ή μια ιδεολογία, που δημιουργεί "δυσλειτουργίες" στην ορθή χρήση του εγκεφάλου μας, αλλά και της ζωής μας ολόκληρης!

Ας δούμε λοιπόν τι συμβαίνει σε έναν εγκέφαλο, όταν προσβάλλεται από μια εσφαλμένη ιδεολογία ή μια αίρεση, με βάση την εμπειρία που έχουμε αποκτήσει απ' αυτές, όσοι έχουμε ανανήψει από τέτοιου είδους ασθένειες.

Όταν γεννιέται ένας άνθρωπος, πέρα από κάποιο βασικό λειτουργικό προγραμματισμό που τον βοηθάει να αντιλαμβάνεται και να μαθαίνει, ο εγκέφαλός του είναι σαν ένας άγραφος σκληρός δίσκος υπολογιστή. Εκεί εγγράφει τις εμπειρίες του, και φτιάχνει μια βάση δεδομένων, από την οποία αντλεί στοιχεία για να αναπρογραμματισθεί, και να αναβαθμίσει τη λειτουργία του. Με βάση αυτές τις εμπειρίες λοιπόν, τροφοδοτεί τον εγκέφαλό του, και αναπτύσσει τις νευρικές του συνάψεις, έτσι ώστε να μπορεί να κάνει συσχετισμούς και να αντλεί όλο και περισσότερα συμπεράσματα.

Δεν είναι όμως πάντοτε σωστές όλες οι πληροφορίες που δέχεται ένας εγκέφαλος από τις αισθήσεις του. Μερικές για παράδειγμα, είναι "οπτικές απάτες". Ας πούμε, κάθε παιδί εκπλήσσεται, όταν κάποιος το πληροφορήσει για πρώτη φορά, ότι η γη είναι στρογγυλή και όχι επίπεδη, όπως το ίδιο νομίζει! Ή όταν του λέει, ότι η γη είναι αυτή που γυρίζει γύρω από τον ήλιο, και όχι το αντίθετο, όπως νομίζει από την φαινόμενη εμπειρία του. Ή κι εμείς εκπλαγήκαμε, όταν μας πληροφόρησαν, ότι τα σωματίδια της "στερεής" ύλης που γνωρίζουμε από την εμπειρία μας, αποτελούνται κατά το μεγαλύτερο μέρος τους από "κενό", και μόνο ένα απειροελάχιστο μέρος τους είναι "κάτι άλλο".

Τέτοιου είδους εσφαλμένες ιδέες, εύκολα διορθώνονται στον εγκέφαλό μας, όταν κάποιος μας εξηγήσει τι συμβαίνει, και μας δώσει γι' αυτό κάποια ντοκουμέντα. Γιατί ο εγκέφαλός μας διακρίνεται για την "πλαστικότητά" του, και για την ευελιξία προγραμματισμού του. Απλώς, όσο βασικότερο είναι το θέμα που πρέπει να διορθώσουμε και να αναπρογραμματίσουμε σε αυτόν, και όσο περισσότερα συμπεράσματα έχουμε στηρίξει πάνω του, τόσο δυσκολότερο είναι, γιατί τότε πρέπει να αναθεωρήσουμε περισσότερα δεδομένα ή τρόπους ενεργείας, και αυτό απαιτεί χρόνο, επεξεργασία και κατάπνιξη της όποιας συνήθειας προκλήθηκε απ' αυτό. Όμως, αυτές οι εσφαλμένες πληροφορίες ή συμπεράσματα, ΔΕΝ μπορούν να θεωρηθούν "ιοί", αλλά απλώς δυσλειτουργίες, ή προβλήματα του "προγράμματος" της σκέψης μας. Οι ιώσεις είναι κάτι πιο σύνθετο.

3. Εσφαλμένη τροφοδοσία και επιδιόρθωση

Όπως κάθε μαθητευόμενος προγραμματιστής, έτσι και ένα παιδάκι, ξεκινάει να φτιάχνει στον εγκέφαλό του, απλά "αστεία" προγραμματάκια. Σχηματίζει απλές ιδεολογικές θεωρίες για το κάθε τι, και η απειρία του, συχνά το οδηγεί σε συσχετισμούς απαράδεκτους για έναν σοβαρό εγκέφαλο. Για παράδειγμα, ένα παιδάκι τροφοδοτώντας τη διάννοιά του με τα δεδομένα ότι α. Υπάρχουν σκυλιά και στην Κίνα, και β. Στην Κίνα οι άνθρωποι έχουν σχιστά μάτια, ίσως με τη φαντασία του, φτιάξει το δεδομένο εκείνο που θα του λέει στο μυαλό του, ότι εκτός από τους ανθρώπους, και τα σκυλιά στην Κίνα πρέπει να έχουν σχιστά μάτια! Ή ίσως μαθαίνοντας ότι στην Κίνα μιλούν άλλη γλώσσα, ίσως αναρωτιέται σε τι γλώσσα γαβγίζουν οι Κινέζοι σκύλοι! Μπορεί μάλιστα να κάνει και προσομοιώσεις στον μαθητευόμενο υπολογιστή του εγκεφάλου του, προσομοιώνοντας στιγμιότυπα από τη ζωή των μεγάλων στα παιχνίδια του. Και πράγματι, αν σταθούμε να θυμηθούμε τον τρόπο που αντιλαμβανόμασταν τον κόσμο όταν ήμασταν παιδιά, θα καταλάβουμε ότι τον αντιλαμβανόμασταν με μια πολύ "πρωτότυπη" και παράξενη μορφή, που δεν έχει να ζηλέψει τίποτα από ένα τρελό παραμύθι.

Όμως καθώς μεγαλώνουμε, ένα - ένα τα στοιχεία αυτά που διαφωνούν με την πραγματικότητα τα πετάμε, και τα αντικαθιστούμε με ορθά δεδομένα, για να οικοδομήσουμε ένα λογικό (και ιδεολογικό) οικοδόμημα αντίληψης για τον κόσμο γύρω μας. Αρκεί να αντιληφθούμε ότι κάποιο δεδομένο στη σκέψη μας είναι λάθος, και αμέσως το στέλνουμε στον "κάδο ανακύκλωσης", και το αντικαθιστούμε με ένα νέο σωστό πλέον "αρχείο" σκέψης.

Ο εγκέφαλός μας λοιπόν, έχει την έμφυτη τάση, να σχηματίζει μέσα ένα "μοντέλο" για τον έξω κόσμο. Καθημερινά τροφοδοτούμε αυτό το μοντέλο με νέα δεδομένα, όλο και λεπτομερέστερα, και αυτό μας δίνει μια όλο και πιστότερη εικόνα του κόσμου γύρω μας, ώστε να μπορούμε να ενεργούμε και να κινούμαστε σε αυτόν με λογική, ασφάλεια και αποτελεσματικότητα. Και βεβαίως, ΠΟΤΕ δεν θα μπορέσουμε να έχουμε μια πλήρη εικόνα αυτού του κόσμου, όμως πάντα θα εμπλουτίζουμε το εσωτερικό μας μοντέλο γι' αυτόν. Αυτό είναι το ΙΔΕΟΛΟΓΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ του καθενός μας, το οποίο τον οδηγεί σε συμπεράσματα και συνεπώς τρόπους ενεργείας, το οποίο διαρκώς συμπληρώνουμε και διορθώνουμε καθημερινά. Και πρέπει να είναι κάποιος ηλίθιος για να επιθυμεί να διατηρεί στον εγκέφαλό του εσφαλμένα δεδομένα και να μην τα επιδιορθώνει με κάτι σωστό.

Επειδή οι "σκόρπιες" και οι προφανώς εσφαλμένες ιδέες είναι εμφανείς, και έρχονται σε σύγκρουση με την προφανή πραγματικότητα, δεν είναι δύσκολο να τις "πετάξουμε" από το μυαλό μας. Τι γίνεται όμως, όταν αντί για "σκόρπιες" ιδέες, τροφοδοτηθεί ο εγκέφαλός μας, με ένα ολόκληρο σύστημα ιδεών, στο οποίο η μία ιδέα στηρίζει την άλλη, σε έναν σύνθετο ιδεολογικό λαβύρινθο; Τι συμβαίνει όταν κάποιες ιδέες που θα αποδεχθεί ο εγκέφαλός μας, είναι πονηρά δομημένες, έτσι ώστε να ξεγελούν τη λογική κρίση, και να παρακάμπτουν τους αμυντικούς μηχανισμούς του εγκεφάλου μας;

Τότε πέφτουμε σε "ιδεολογική αίρεση"! Ένα κακόβουλο λογισμικό ιδεών, έχει αλώσει τον εγκέφαλό μας.

Το απλούστερο κακόβουλο λογισμικό εγκεφάλου, είναι ένα ψέμα. Δημιουργείται επίτηδες με τέτοιο τρόπο, που να "ξεγελάσει" τον εγκέφαλό μας, και να παροδηγήσει τα συμπεράσματά του, και την αντίληψή του για την πραγματικότητα.

Το ψέμα, είναι ένα λογικό κατασκεύασμα με συνοχή, κατασκευασμένο από μια σειρά σωστών ή πιθανών στοιχείων, που όμως περιέχουν συγκαλυμμένα, ένα ή περισσότερα εσφαλμένα δεδομένα. Ο σκοπός του είναι να πείσει τον άλλον να αποδεχθεί ως πραγματικότητα, αυτό ακριβώς το ψευδές δεδομένο. Και για να τον πείσει, μπορεί να τον τροφοδοτήσει με πολλές αλήθειες, είτε για να αποκτήσει την εμπιστοσύνη του και να τον κάνει να αποδεχθεί το ψέμα χωρίς έλεγχο, είτε για να δημιουργήσει ένα περίπλοκο και αληθοφανές "σκηνικό" όπου εκεί μέσα η εσφαλμένη πληροφορία "χάνεται" και περνάει απαρατήρητη.

Από παιδιά μαθαίνουμε να λέμε ψέματα, να φτιάχνουμε τέτοια κακόβουλα λογισμικά, για να ξεγελάσουμε τους άλλους, ανάλογα με τα κατά περίστασιν συμφέροντά μας. Και το εσφαλμένο αυτό λογισμικό, κυμαίνεται από ένα "αθώο" αμυντικό (ή ακόμα και καλοπροαίρετο) ψέμα, μέχρι κακόβουλη εξαπάτηση που προξενεί σοβαρή βλάβη στους συνανθρώπους μας!

Όσο και αν μας ξενίζει, κακόβουλο λογισμικό μπορούμε να δεχθούμε από ένα παιδάκι που πάει να δικαιολογηθεί, μέχρι από τους ίδιους μας τους γονείς που μας αγαπούν! και από έναν αφελή συνάνθρωπό μας, μέχρι τον παμπόνηρο αιρεσιάρχη μιας καταστροφικής για τη ζωή μας αίρεσης!

4. Ιδεολογικές και αιρετικές ιώσεις

Μια αίρεση ή μια εσφαλμένη ιδεολογία, είναι ένα περίπλοκο και καλοστημένο ψέμα! Είναι ένα καλά επεξεργασμένο κακόβουλο λογισμικό, που στόχο έχει να γίνει αποδεκτό από τον εγκέφαλο κάποιου, και μετά να τον χρησιμοποιήσει προς τον σκοπό αυτού που έστησε την αίρεση ή την ιδεολογία, όχι μόνο ως τελικό αποδέκτη, αλλά και ως μέσο διάδοσης της ίδιας ιδέας.

Όπως δηλαδή ένας ιός αναπαράγει τον εαυτό του μόλις βρει πρόσφορο περιβάλλον, έτσι και μια εσφαλμένη ιδεολογία, περνάει από τον έναν στον άλλον, με διάφορους τρόπους: Με τον προφορικό λόγο, με συγγράμματα, με τις εικόνες της τηλεόρασης, ακόμα και με μέηλ! Με κάθε μέσο που μπορεί να μεταφέρει σκέψεις και ιδέες, μπορεί να διαδοθεί ένας ιός του εγκεφάλου, μια αίρεση ή μια ψεύτικη ιδεολογία. Αυτός που αποδέχεται την εσφαλμένη ιδεολογία, τη μεταδίδει στους γύρω του, και όσοι απ' αυτούς έχουν λειτουργικά (λογικά) κενά στη σκέψη τους, την αποδέχονται και μολύνονται απ' αυτήν, γινόμενοι φορείς του ιδίου ψέματος.

Όπως ο βιολογικός ιός αναζητάει τρωτά σημεία στο ανοσοποιητικό σύστημα του ασθενούς, και όπως ο ψηφιακός ιός αναζητάει τρωτά σημεία στο λειτουργικό του υπολογιστή μας, έτσι και ο ιός των αιρέσεων και των εσφαλμένων ιδεολογιών, αναζητάει τρωτά σημεία στον χαρακτήρα κάποιου και στη λογική του, ή κενά στις γνώσεις του, για να τα "καλύψει" με το παραμύθι που έχει να πλασάρει.

Κάποιοι ιδεολογικοί ιοί για παράδειγμα, (οι απλούστεροι), αναζητούν κενά στο γνωσιολογικό οικοδόμημα του ανθρώπου, και πάνω εκεί οικοδομούν το δικό τους "λειτουργικό πρόγραμμα". Για παράδειγμα, ορισμένες Προτεσταντικές ομάδες, διδάσκουν τα θύματά τους με μερικές εσφαλμένες ιστορικές πληροφορίες, που όταν αυτά δεν γνωρίζουν την αλήθεια, αποδέχονται τις πληροφορίες αυτές, και πάνω εκεί οικοδομούν τις γνώσεις τους, με αποτέλεσμα να δεχθούν και τα λοιπά μολυσματικά στοιχεία της αίρεσης. Ας πούμε, τους διδάσκουν ότι δήθεν η Εκκλησία αποστάτησε μετά τους Αποστόλους, και ότι αυτοί αποτελούν την επαναφορά της ορθής Εκκλησίας. Αν ο άνθρωπος δεν γνωρίζει ιστορία, πείθεται σε αυτό, και δίνει προσοχή στα υπόλοιπα που θα του πουν, με μεγάλη πιθανότητα να μολυνθεί από τον ιό του Προτεσταντισμού. Επίσης, άλλες ψευδείς πληροφορίες που του δίνουν, είναι περί του τι πιστεύουν οι αντίθετες και ανταγωνιστικές προς αυτούς θέσεις. Του δίνουν μία ψευδή και εύκολα διαψευδόμενη εικόνα των δογμάτων τους, και μετά τα καταρρίπτουν εύκολα, κερδίζοντας την εμπιστοσύνη του, ώστε να αποδεχθεί και το υπόλοιπο κακόβουλο λογισμικό που θέλουν να εγκαταστήσουν το μυαλό του. Και φυσικά ο ιός του Προτεσταντισμού, είναι ο πλέον μεταλλασσόμενος ιός, και καθημερινά δημιουργεί νέες μεταλλάξεις, που πείθουν τους αφελείς οι οποίοι δεν έχουν καλά λογικά αντισώματα. Και κάθε επί μέρους αίρεση του Προτεσταντισμού, έχει επί πλέον δικές της μεθόδους προσέγγισης του υποψήφιου "ξενιστή" της με επί πλέον ψευδείς πληροφορίες. Όπως για παράδειγμα οι Μορμόνοι με το βιβλίο του Μόρμον πάνω στο οποίο στηρίζουν την αίρεσή τους, και οι Μάρτυρες της Σκοπιάς με το ψευδές στοιχείο για την καταστροφή της Ιερουσαλήμ δήθεν το 607 π.Χ., όπου στηρίζει το δικό της αιρετικό οικοδόμημα.

Ένα συνθετότερο παράδειγμα μολυσματικού δόλου των αιρέσεων, είναι η αναζήτηση τρωτών σημείων στον χαρακτήρα του καθενός. Για παράδειγμα οι περισσότερες Προτεσταντικές ιδεολογίες, έχουν ως βασικό στοιχείο τους τον Ευσεβισμό. Το χαρακτηριστικό αυτό του εν λόγω Προτεσταντικού ιού, εκμεταλλεύεται την υπερηφάνεια του ανθρώπου, και την απογοήτευσή του από τα όσα συμβαίνουν γύρω του. Αρχικά χρησιμοποιούν την απογοήτευσή του και την ανησυχία του για το "πού βαδίζει ο κόσμος", και έτσι τον κάνουν επιδεκτικό να ακούσει και τα υπόλοιπα. Το ανοσοποιητικό του σύστημα χαλαρώνει, και ανοίγει τα αυτιά του διάπλατα για να ακούσει περισσότερα. Τότε τον πείθουν ότι ανήκουν σε μια "ειδική καθαρή ελίτ" που ξεχωρίζει από τους άλλους, και που μέσα σε αυτή, μπορεί να νιώθει ασφαλής από κάθε κίνδυνο, και να βρίσκεται μακριά από τη βρωμιά του κόσμου. Τότε, ο ιός του Ευσεβισμού, προσδένεται και πάνω στην υπερηφάνεια του ανθρώπου, που θέλει να νιώθει "ξεχωριστός" και "σωτήρας των άλλων", και "ξεχωρισμένος από τη βρωμιά του κόσμου", και οδηγείται στην αίρεση, αναπτύσσοντας και ο ίδιος χαρακτηριστικά του ιού, όπως η κατάκριση, η αυτοδικαίωση, η έπαρση, κλπ. Τα γονίδια του ιού έχουν πλέον ενσωματωθεί στα κύτταρα της ύπαρξής του, και παράγουν τα συστατικά εκείνα που καταστρέφουν την προσωπικότητα, και τον οδηγούν στον πνευματικό θάνατο.

Κατά παρόμοιο τρόπο, την υπερηφάνεια χρησιμοποιούν κατά κόρον και οι ιοί του Διαφωτισμού, του Παγανισμού και του Αθεϊσμού. Ο άνθρωπος, αφού δεχθεί τις ψευδείς ιστορικές πληροφορίες που θα του δώσουν οι ιδεολόγοι της κάθε μίας από τις ανωτέρω μολυσματικές ασθένειες, αρχίζει να νιώθει "ξερόλας", "διαφωτιστής του κόσμου", "προοδευτικός", και να βλέπει τους συνανθρώπους του ως "κατώτερους", "οπισθοδρομικούς", "βάρβαρους", "εχθρούς του έθνους", κλπ. Και ανάλογα με την ιδεολογία στην οποία προσηλυτίζεται, κινείται είτε προς τον ρατσισμό και τον εθνικισμό, είτε προς μηδενιστικές θέσεις, που πλάθουν στο μυαλό του έναν ανύπαρκτο μυθικό υλιστικό κόσμο χωρίς θεό, ή με πολλούς θεούς. Ειδικά αυτές οι μολυσμένες ομάδες, ο ιός των οποίων έχει μεταλλαχθεί από το ίδιο αρχαίο στέλεχος, χωρίς να το αντιληφθούν, έχουν μετατραπεί σε ανδρείκελα πολιτικών σκοπιμοτήτων, εξυπηρετώντας τα συμφέροντά τους και τους σκοτεινούς σκοπούς τους, ενώ νομίζουν ότι φωτίζουν τον κόσμο! Και ειδικά οι ομάδες αυτές, είναι οι πλέον ευάλωτες, να αναπτύξουν τις παθολογικές κακοήθειες του μίσους και των κακών ηθών, που τους επιβάλλει ο ιός των ιδεολογιών αυτών.

Παράλληλα με τις μεθόδους εισόδου και υποδούλωσης του ασθενούς, οι αιρετικοί - ιδεολογικοί ιοί, περιέχουν και προγράμματα (ή γονίδια) άμυνας! Γιατί αν γίνει από το θύμα τους αισθητή η πραγματική τους υπόσταση, θα απορριφθούν από τη σκέψη του, και θα πάψουν να αναπτύσσονται. Τέτοια αμυντικά γονίδια ιών, χρησιμοποιούν επίσης πολυποίκιλους τρόπους άμυνας. Για παράδειγμα, μπορεί μια ιδεολογία να καλλιεργεί τέτοιο φανατισμό στον άνθρωπο, που ο άνθρωπος αυτός να αδυνατεί να ακούσει με προσοχή ή με σοβαρότητα κάποιον έξω από την μολυσμένη ομάδα στην οποία εισέρχεται. Μπορεί πάλι, να εισάγει στη σκέψη του ασθενούς, τη συκοφαντία, εναντίον όσων συνανθρώπων του θα μπορούσαν να τον βοηθήσουν, σαν "αντιβιοτικά", με το να τους χαρακτηρίζει "εχθρούς", "ανήθικους", "αμαρτωλούς", "κοσμικούς", "ψεύτες", "υπερηφάνους", "αποστάτες", κλπ. Έτσι ο άνθρωπος αυτός, αρνείται ακόμα και να τους ακούσει. Ο ιός τον έχει απομονώσει από κάθε εξωτερική βοήθεια! Μάλιστα μερικές ιδεολογίες, (π.χ. Οι Μάρτυρες της Σκοπιάς), απαγορεύουν την επαφή των οπαδών τους με πρώην μέλη της οργάνωσης, τα οποία έχουν αναπτύξει αντισώματα και μπορούν να τους βοηθήσουν. Και η απαγόρευση αυτή γίνεται ακόμα και με ανοιχτές απειλές για διάλυση των οικογενειών τους, για απομόνωσή τους από τα άλλα μέλη της ομάδας, με χάσιμο των εργασιών τους, κλπ! Ή χρησιμοποιούν τον μεταφυσικό εκφοβισμό, όπως το ότι δήθεν "θα καταστραφεί (από τον Θεό!!!!) στον "Αρμαγεδδώνα" όποιος εγκαταλείψει την αίρεση (Μάρτυρες του Ιεχωβά), ή ότι δήθεν "θα χάσει την αρπαγή και θα βρεθεί στα νύχια του Αντιχρίστου" (Πεντηκοστιανοί), ή ότι "θα καταλήξει στην κόλαση και θα βασανίζεται αιώνια" (άλλοι Προτεστάντες), ή ότι "θα περάσει περισσότερο χρόνο στις φλόγες του Καθαρτηρίου" (Παπικοί). Βεβαίως ο άνθρωπος που έχει υποστεί τη "μετάδοση του μολυσμένου λογισμικού" από τα ψεύδη του ιού, δεν έχει ασπίδες λογικής για να καταλάβει ότι όλα αυτά είναι εντελώς ανυπόστατα και ψευδή, και τα φοβάται πραγματικά!

Τέλος, όλοι οι ιοί, δίνουν στον μολυνόμενο την ψευδαίσθηση, ότι είναι "ευεργετικοί" για τον οργανισμό του. Αφ' ενός στρεβλώνοντας τον τρόπο σκέψης του, και κάνοντάς τον να νομίζει ότι η αφύσικη ψυχολογία του είναι φυσική, αφ' ετέρου δίνοντάς του πράγματι ορισμένα θετικά "δωράκια", για να του αποσπάσουν μετά ολόκληρη την ύπαρξή του. Για παράδειγμα, πολλές αιρέσεις δίνουν στον άνθρωπο τις προϋποθέσεις για μια σχετικά ηθική ζωή, κάτι που είναι θετικό. Παράλληλα όμως, ο ίδιος δεν αντιλαμβάνεται ότι ο ευσεβισμός που του καλλιεργούν, είναι κάτι... ανήθικο! Άλλες, του δίνουν μια σταθερή και ικανοποιητική οικογενειακή ζωή. Δεν αντιλαμβάνεται όμως, ότι και αυτός και η οικογένειά του, είναι απλώς μαριονέτες του ιού της αίρεσης, για να εκτελεί τους σκοπούς για τους οποίου προγραμματίσθηκε σε αυτήν, και ότι η οικογένειά του ανήκει στην αίρεση, και όχι σ' αυτόν! Ούτε τον κίνδυνο διάσπασης που θα αντιμετωπίσει η οικογένειά του, αν κάποιος από τα μέλη της, θελήσει να αποτινάξει την υποταγή του στον ιό.

Κάπου εδώ όμως, πρέπει να κλείσει το περιληπτικότατο αυτό άρθρο. Σκοπός του ήταν απλώς να δώσει μια ιδέα για το τι είναι, και πώς ενεργούν οι ιοί του εγκεφάλου. Πολλά θα μπορούσαν ακόμα να γραφτούν γενικά για όλα αυτά, αλλά και για την κάθε αίρεση ξεχωριστά, για τους διαφορετικούς τρόπους ενεργείας της, για την ιστορία των μεταλλάξεών της και τους σκοπούς που επιτελεί η κάθε μία απ' αυτές, για τους τρόπους προφύλαξης και θεραπείας, για το πώς μπορούμε να τις ξεχωρίζουμε από μια υγιή ιδεολογία, για τους κινδύνους που περιέχει ακόμα και μια υγιής ιδεολογία να λειτουργήσει με παθολογικό τρόπο, κλπ. Αλλά αυτό θα ήταν πλέον μια κανονική ιατρική εγκυκλοπαίδεια!

Ίσως κατά καιρούς, (Θεού θέλοντος και καιρού επιτρέποντος), αναλύσουμε λεπτομερέστερα κάποιες ιδεολογικές ιώσεις, σε ειδικότερα άρθρα.

Αίρεση και ψυχοπαθολογία Γράφει ο Σπύρος Κ. Τσιτσίγκος, ΘΕΟΛΟΓΟΣ, ΜΑ., DD.

Αίρεση και ψυχοπαθολογία

Γράφει ο Σπύρος Κ. Τσιτσίγκος, ΘΕΟΛΟΓΟΣ, ΜΑ., DD.

Η αίρεση και η θρησκευτικότητα έξω από την αποκάλυψη τού Δημιουργού, αποτελεί ψυχοσωματική ασθένεια.

Η ομαδική αυτοκτονία 39 μελών της νέας (UFO-λογικής) αίρεσης «Ουράνια Πύλη» στην California των ΗΠΑ (25 Μαρτίου) θα πρέπει όλους να μας προβληματίσει σοβαρά. Φέτος ήταν η 50ή επέτειος (Ιωβηλαίο) της πρώτης «εμφάνισης» Α(γνώστου) Τ(αυτότητος) Ι(πταμένων) Α(ντικειμένων) στη Γη (από τις 24 Ιουνίου 1947). Πάντοτε η προς τα ΑΝΩ κατεύθυνση συγκινούσε τον ανθρώπινο ψυχισμό είτε θετικά («καθ΄ ομοίωσιν»), είτε αρνητικά (Εωσφορισμός, complex ανωτερότητας). Δεν είναι, βέβαια, η πρώτη τέτοια ομαδική αυτοκτονία (πρβλ. Πεισιθάνατο Αρχαίων).

Ούτε ο θάνατος για πρώτη φορά συνάπτεται με τις αιρέσεις. Θυμίζω, για παράδειγμα, τα περσινά κρούσματα (βιασμών, φόνων και κατακρεουργήσεων) από τους Σατανιστές. Η (νεοπαγανιστική) εποχή μας (New Age) διαθέτει μια πλούσια gamme ιδεολογιών, παραθρησκειών, τελετών και τεχνικών μύησης κ.λπ. Ιδού πάλι μπροστά μας η Αστρολογία με τον κομήτη Hale-Bopp, την έκλειψη Σελήνης και την εαρινή Ισημερία!

Ως γνωστό, όλοι οι αρχαίοι Ανατολικοί λαοί είχαν αναπτύξει μια ιδιαίτερη οικειότητα με τα άστρα («ουρανό»). Ήδη ο Πλάτων και ο Ωριγένης (είναι τυχαίο άραγε ότι ήταν κι΄ αυτός αυτοευνουχισμένος, όπως τα μέλη της «Ουράνιας Πύλης»;) πίστευαν ότι στα άστρα μεταβαίνουν οι ψυχές των νεκρών. Εντούτοις, ενώ κατά τους Κοινωνιολόγους του προηγούμενου αιώνα (Α. Comte), με την κυριαρχία της Επιστήμης η Θρησκεία θα πέθαινε, καινούριες παρα-θρησκείες (αιρέσεις) συνεχώς ξεπηδούν μέσα στις σύγχρονες μεγαλουπόλεις, όχι από προλετάριους, όπως εύκολα θα έσπευδαν να το εξηγήσουν οι παλιοί Μαρξιστές, αλλά από εύπορους και μορφωμένους! Αν στο Μεσαίωνα ασχολούνταν με το Occult και τη Μαγεία μόνο κάτι γριές, στο σύγχρονο Μεσαίωνα, τουλάχιστον από προσωπική μου πείρα, ασχολούνται νέοι και μάλιστα μορφωμένοι (Καθηγητές, Μηχανικοί, Τραπεζικοί, Γιατροί κλπ).

Όμως, αν το «θρησκεύειν» γενικά είναι ανθρώπινο, το «ορθοδόξως» ή «αιρετικώς» θρησκεύειν δεν είναι αυτονόητο. Απ΄ τη μια, ελλιπείς γνώσεις γύρω από τη Φιλοσοφία και Θεολογία, κι’ απ’ την άλλη προσωπικά (ψυχικά) προβλήματα καθιστούν θύματα πολλά νεαρά άτομα. Η θρησκευτική άγνοια, η παραπληροφόρηση και ο φανατισμός δε σκοτώνουν λιγότερο από τα ναρκωτικά. Ο E. Fromm, αντιστρέφοντας το αξίωμα του S. Freud ότι η Θρησκεία είναι νεύρωση, παρατηρεί ότι σε πολλούς νευρωτικούς η νεύρωση λειτουργεί ως μια μορφή θρησκείας. Η Ορθόδοξη Πατερική Ψυχολογία διακρίνει χωρίς να διαχωρίζει τη ζωική ψυχή (psyche) από την πνευματική (θεωρητική) ψυχή (soul).

Στη Θεολογία δε χαρακτηρίζονται ως ψυχασθένειες μόνο οι ψυχιατρικές νόσοι, αλλά κυρίως η «αποστασία», οι αιρέσεις και οι ποικίλες μορφές (ηθικής) αμαρτίας. Αν και υπάρχει διαφορά μεταξύ ένοχης «μη απηρτισμένης» και ένοχης «πεπληρωμένης» αμαρτίας, όχι μόνο η (ψυχογενής) νεύρωση (ειδωλοποιήσεις, vergoetzungen) οντολογικά συνιστά αμαρτία (Ηyperindividualism, εθελοθρησκεία-individual religion, αλλοτρίωση), αλλά και η λαθεμένη θρησκεία (αίρεση) ως αμαρτία (άλογο, ναρκισσισμός-αυτοεξόγκωση, selfaggrandizement, ανθρωποφετιχισμός, μανία, υστερία) αποτελεί γνωστό νοσογόνο παράγοντα (υπαρξιακή σύγκρουση, ψυχικά τραύματα, anxious self-centeredness ή self-centered anxiety, υπαρξιακο-οντική - πυρηνική - νεύρωση, kernneurose).

Η ιουδαιοχριστιανική φιλολογία παρομοιάζει την αμαρτία με τις διάφορες ψυχοπαθολογικές καταστάσεις του ύπνου (coma, catalepsy κ.λπ.), εξομοιώνοντάς τη με την ψυχοπνευματική κατάσταση της νεύρωσης ως ανισορροπίας (disequilibrium) και σχιζοθυμίας (schizothymia). Κατά το M. H. Spero (1996), νεύρωση και αμαρτία χαρακτηρίζονται από μια κοινή συμπτωματολογία (σπατάλη ψυχικής ενέργειας, μείωση του αυτοσυναισθήματος-αυτοεγκατάλειψη, ενοχή, φόβος, άγχος, ανησυχία, ταραχή-θόρυβος της ψυχής, εφιαλτικά όνειρα, ανασφάλεια, λιποθυμίες, κατάπτωση, νοητική κόπωση, μη δημιουργικότητα, αϋπνία, αθυμία-ακηδία, κατάθλιψη-μελαγχολία, αντιστροφή των αξιών, καταναγκαστικές ιδέες, αίσθημα μνησικακίας, επιθετικότητα, ταχυκαρδίες, ημικρανίες, ανορεξία, πεπτικές διαταραχές, έλκος, παχυσαρκία, δερματοπάθειες κ.λπ.).

Σύγχρονοι Ψυχαναλυτές ερμηνεύουν την προέλευση των νευρώσεων όχι από τη σύγκρουση μεταξύ των ορμών, αλλ’ από τη σύγκρουση μεταξύ διαφόρων πνευματικών αξιών (M. R. Nelson, 1976). Έτσι, ο V. E. Frankl λ.χ. ομιλεί για «νοογενείς» νευρώσεις. «Κάθε θεώρηση της νεύρωσης άνευ αναφοράς της προς τις Αξίες είναι καταδικασμένη σε αποτυχία» (I. Caruso). Η ιδεοληψία, για παράδειγμα, είναι μια ιδέα, που με το μηχανισμό της μετατόπισης (verschiebung) υποκαθιστά (βλ. νεύρωση υποκαταστάσεως) μια τύψη. Κατά το C. Jung, το απωθούμενο θρησκευτικό σύμπλεγμα (αθεία, απιστία) αποτελεί βασική αιτία πάρα πολλών νευρώσεων της εποχής μας, αφού κάθε απώθηση αντικαθίσταται από μια καταδίκη (S. Freud). Αλλά και το μη ορθά «θρησκεύειν» (toxic faith), όπως είναι όλες οι αιρέσεις, προκαλεί τη γνωστή ψυχαναλυτικά νεύρωση. Ακόμα, εντός του Χριστιανισμού μπορεί να αναπτυχθεί η εκκλησιογενής (E. Schaetzing, 1955 και K. Thomas, 1964, 1989) ή εκκλησιομορφική (S. Pfeifer, 1994) νεύρωση.

Κατά την αρχαιοελληνική τραγωδία (Σοφοκλής) και την Αγ. Γραφή, η αμαρτία είναι σύμφυτη με τη «μωρία». H Φαουστική «Ύβρη» είναι το πρώτο σκαλοπάτι της τρέλας (C. Jung). Εξάλλου, κατά τον I. Caruso, η νεύρωση είναι πάντοτε απώθηση της αγάπης, αφού στο κέντρο του σχεδίου της ζωής ο νευρωτικός τοποθετεί τη δική του άποψη, κι’ όχι την άποψη του «πλησίον». Γι’ αυτό και η K. Horney χαρακτήριζε τη νεύρωση ως «disturbance in human relationship» (J. Nuttin).

Η αμαρτία μπορεί να υπολειτουργεί με πολλούς ασυνείδητους μηχανισμούς, όπως την <ταυτοποίηση με το αντίθετο> (reversal into the opposite), όταν π.χ. ο θυμός μεταβάλλεται σε αθυμία, ή ο έρωτας σε οργή, και τον <αντιδραστικό σχηματισμό> (reaction formation). Κατά τον ι. Χρυσόστομο, τα άλογα πάθη της ψυχής, κατορθώνοντας να διαβούν τη θύρα του λογιστικού, και σπάζοντας έτσι κάθε ηθικό φραγμό (αντίσταση), όπως η χολή ενός αρρώστου διαρρηγνύει την κύστη της, ξεχύνονται προς τα έξω, σαν εκστρατευτικά αγήματα στρατού, με αποτέλεσμα την αιχμαλωσία του Εγώ.

Στην κατάσταση αυτή έχουμε είτε τον πλήρη υπό των αλόγων παθών εξοβελισμό του λογιστικού, και άρα την α-λογική κατάσταση της ψυχής, και την παντελή απουσία ελέγχου της συνειδήσεως (πώρωση), είτε την (πορνική) μίξη αλόγων (παθών) και λογιστικού, κατά την οποία πάλι τα πάθη είτε καταπιέζονται (συνειδητή αναστολή, suppression) από το λογιστικό, είτε καταστέλλονται (απωθούνται), και μπορεί σε ανύποπτο χρόνο να «ξαναχτυπήσουν». Η μίξη αυτή μολύνει, βέβαια, την ψυχή, καθιστώντας τη ηθικά ασθενή.

Άγνοια και Πλάνη

Άγνοια και Πλάνη

 

Διδασκαλία από την Φιλοκαλία

Η άγνοια είναι η αρχηγικοτάτη των παθών. Στην πνευματική ζωή η άγνοια είναι μία γενικότερη πνευματική κατάσταση και αποτελεί έκφραση του χοϊκού φρονήματος του ανθρώπου, των γήινων σκέψεων, των γήινων επιθυμιών του και επιδιώξεων του. Επομένως η άγνοια είναι μία βαρεία ασθένεια της ανθρώπινης ψυχής και ειδικά του νου. Ακαθαρσία νοός χαρακτηρίζεται από τους Πατέρες.

α. Αίτια της αγνοίας

Αιτία είναι το ταπεινό και γήινο φρόνημα του ανθρώπου, η βοσκηματώδης ζωή όπως θα μας έλεγε ο Μ. Βασίλειος. Έτσι ο νους δεν μπορεί να αντιληφθεί τις θεϊκές πραγματικότητες και καταστάσεις. Έτσι η άγνοια είναι καρπός της αμαρτίας, της πτώσεως του ανθρώπου και της υποδουλώσεώς του στο θέλημα του, της απομακρύνσεώς του γενικά από τον Θεό. Όποιος ξέπεσε από τη θεϊκή αγάπη, μέσα του έχει ως κυρίαρχο τον νόμο της σάρκας. Η κατάσταση αυτή δεν του επιτρέπει να φυλάξει οποιαδήποτε εντολή του Θεού. Και επειδή αντί για τις αρετές προτίμησε την φιλήδονη ζωή, τελικά, αντί για τη γνώση του Θεού επισύρει πάνω του την άγνοια του Θεού, τονίζει ο Άγιος Μάξιμος. Η αμέλειά μας να γνωρίσουμε τις δωρεές Του μας έφερε σε ραθυμία και αυτή μας παρέδωσε στη λησμοσύνη, από την οποία κυριάρχησε πάνω μας η άγνοια (Όσιος Μάρκος).

β. Συνέπειες

Η άγνοια χωρίζει την ψυχή από την ένωση της με τον Θεό. Κάνει ολόκληρο τον άνθρωπο παράλογο και αναίσθητο. Εκείνος που πέφτει στην άγνοια δεν γνωρίζει τα κρίματα του Θεού... Με αυτούς που τον ελέγχουν μαλώνει και όσους τον συγχωρούν τους θεωρεί ανόητους. Όταν γίνεται πλούσιος, φέρνεται αλαζονικά και όταν φτωχαίνει υποκρίνεται. Όταν καλοπερνάει, πέφτει σε διάφορες ασέλγειες και ακατονόμαστες πράξεις, και όταν κακοπερνάει, κλαίει την μοίρα του. Αν λοιπόν κανείς δεν αποκτήσει με τη χάρη του Θεού τη γνώση της αλήθειας και το φόβο του Θεού, όχι μόνον από τα πάθη του, αλλά και από όσα λυπηρά του συμβαίνουν τραυματίζεται βαρεία. Αυτές είναι μερικές από τις συνέπειες της άγνοιας στον ψυχικό κόσμο του ανθρώπου.

Ο Άγιος Μάξιμος μας λέει ότι η άγνοια φταίει για τη φιλαυτία και την τυραννία. Η άγνοια είναι αιτία της φιλοδοξίας και της φιλαργυρίας.

Ο όσιος Θεόδωρος ο Εδέσσης λέει χαρακτηριστικά: Επομένως πρέπει να φροντίσεις για το πρώτο αγαθό, να αποκτήσεις ορθή ιδέα για τα όντα και κατόπιν να δώσεις φτερά στη βούληση, για να πετάξεις προς το πρώτο αγαθό, να καταφρονήσεις όλα τα παρόντα και να πληροφορηθείς για τη μεγάλη τους ματαιότητα.

γ. Η αγνοία και η πλάνη

Η άγνοια ευθύνεται και για την πλάνη και για την αίρεση.

Η άγνοια γεννά την οίηση και αυτή την πλάνη. Μπορούμε να πούμε ότι η άγνοια ισοδυναμεί με την πλάνη. Την άγνοια εκμεταλλεύεται ο πλανών την οικουμένην διάβολος. Ο διάβολος είναι εισηγητής και συνεργός όχι μόνο στην δημιουργία της άγνοιας, αλλά και της πλάνης με οποιαδήποτε μορφή και αν εμφανίζεται αυτή στο χώρο της πνευματικής ζωής.

Η μεγάλη αντίπαλος της αλήθειας, αυτή πού τραβά σήμερα τους ανθρώπους στην απώλεια, είναι η πλάνη. Εξαιτίας της κυριάρχησε στις ψυχές των ράθυμων η σκοτεινή άγνοια και τους αποξένωσε από τον Θεό. Αυτοί δεν αναγνωρίζουν ως Θεό τον Χριστό, ο όποιος μας αναγέννησε και μας φώτισε, ή Τον πιστεύουν και Τον αναγνωρίζουν απλώς και μόνο στα λόγια και όχι στην πράξη. Πιστεύουν ότι μόνο στους παλιούς φανερωνόταν ο Θεός, όχι όμως και σε εμάς. Νομίζουν πως οι μαρτυρίες της Γραφής περί Θεού δεν αφορούν αυτούς, αλλ' άλλους η εκείνους που τις έγραψαν και βλασφημούν την περί Θεού διδασκαλία, αφού απαρνούνται την αληθινή και με επίγνωση ευσέβεια. Τις Γραφές τις διαβάζουν σωματικά μόνο, για να μη πω Ιουδαϊκά, και απαρνούνται την δυνατότητα της εδώ αναστάσεως του ανθρώπου μέσω της ψυχής, επιθυμώντας να κατοικούν στον τάφο της αγνωσίας. Στην πλάνη λοιπόν υπάρχουν τα τρία αυτά πάθη: απιστία, πονηρία και ραθυμία. Αυτά γεννούν και υποστηρίζουν το ένα το άλλο. Η απιστία δηλαδή είναι δάσκαλος της πονηρίας, η πονηρία είναι σύντροφος της ραθυμίας, της οποίας σύμβολο είναι η οκνηρία. Η αντιστρόφως η ραθυμία γεννά την πονηρία, όπως είπε ο Κύριος: Πονηρέ δούλε και οκνηρέ. Η πονηρία είναι μητέρα της απιστίας. Γιατί κάθε πονηρός είναι άπιστος, και όποιος δεν πιστεύει, δεν έχει φόβο Θεού. Από την απιστία τώρα, γεννιέται η ραθυμία, η μητέρα της καταφρονήσεως, από την οποία αμελείται κάθε καλό και διαπράττεται κάθε κακό.

δ. Θεραπεία

Την άγνοια, πολέμησε την με την φωτισμένη γνώση, με την οποία η ψυχή ξαναξυπνάει και διώχνει από πάνω της το σκοτάδι της άγνοιας.

Ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς, ακολουθώντας τη γνήσια ορθόδοξη παράδοση, θεωρεί απαραίτητη την παρουσία του Γέροντα, του Πνευματικού, που θα οδηγήσει τον άλλον στον ασφαλή δρόμο της σωτηρίας, Ει τις θέλει απαλλαγήναι τούτου, μη πιστευέτω τω εδίω λογισμώ, αλλ' ερωτάτω γέροντα....

Η άρσις της άγνοιας είναι χάρισμα του Θεού. Δίνεται σε όσους αγωνίζονται και προσπαθούν. Ο Θεός βλέποντας την προσπάθεια που καταβάλλει ο άνθρωπος, του αφαιρεί το σύννεφο πού καλύπτει το νου του και δεν μπορεί να βλέπει καθαρά, του αφαιρεί δηλαδή την άγνοια και του χαρίζει τη γνώση του εαυτού του, την γνώση των μυστηρίων και της αληθείας του.

Αρχιμ. Χρυσοστόμου Μαϊδώνη, Πρωτοσυγκέλου της Ιεράς Μητροπόλεως Ιερισσού
Πηγή: περιοδικό Διάλογος, τ. 23

Ο Χριστιανός και τα πάθη Αγίου Ιγνατίου Μπριαντσιανίνωφ

Ο Χριστιανός και τα πάθη

Αγίου Ιγνατίου Μπριαντσιανίνωφ

Πηγή: Ασκητικές Εμπειρίες Β΄. Ιερά Μονή Παρακλήτου

 

Ένας μεγάλος ασκητής, ο στάρετς Σεραφείμ του Σάρωφ, είπε ότι πρέπει να υπομένουμε τα ελαττώματά μας έτσι όπως υπομένουμε και των συνανθρώπων μας τα ελαττώματα. Να αντιμετωπίζουμε με συγκατάβαση τις αδυναμίες και τις ατέλειες της ψυχής μας, χωρίς ωστόσο να πέφτουμε στη νωθρότητα και την αμέλεια. Απεναντίας, μάλιστα, ν' αγωνιζόμαστε με ζήλο για την διόρθωση και την πνευματική προκοπή μας.

"Το να ταράζεται κανείς, όταν ενοχλείται από κάποιο πάθος, είναι σημάδι αγνωσίας και υπερηφάνειας", αποφαίνεται ένας από τους πατέρες, "και αυτό προέρχεται από την άγνοια της καταστάσεώς του και από τη φυγοπονία του. Το καλύτερο, λοιπόν, είναι, γνωρίζοντας τα μέτρα του με ταπείνωση, να υπομένει με προσευχή, ώσπου να τον ελεήσει ο Θεός".

Κάτω από το φως του λόγου του Θεού πρέπει να εξετάσουμε τη στάση μας απέναντι στα πάθη και τις αδυναμίες μας, για ν' αποκτήσουμε ορθή γνώση του εαυτού μας και να τον κατευθύνουμε αλάθητα με βάση αυτή την ορθή γνώση.

Ο άνθρωπος "μέσα στις ανομίες συλλαμβάνεται και μέσα στις αμαρτίες γεννιέται". Τα πάθη, οι αμαρτωλές αδυναμίες τόσο της ψυχής όσο και του σώματος, αποτελούν σύμφυτα χαρακτηριστικά του μεταπτωτικού ανθρώπου. Ανύπαρκτα, ως αφύσικα, ήταν τα πάθη στην άκακη ανθρώπινη φύση, όπως αυτή πλάστηκε από τον Θεό. Ανύπαρκτα, ως αφύσικα, είναι τα πάθη και στην ανακαινισμένη από το Άγιο Πνεύμα ανθρώπινη φύση. Φυσικά, απεναντίας, είναι τα πάθη στην πεσμένη ανθρώπινη φύση, όπως ακριβώς φυσικές είναι σε κάθε σωματική ασθένεια οι συνέπειές της. Φυσική συνέπεια της σωματικής ασθένειας είναι και ο θάνατος του σώματος, που μετά την προπατορική πτώση έχασε την αθανασία. Πριν από την πτώση η αθανασία ήταν φυσική κατάσταση του σώματος, ενώ η ασθένεια και ο θάνατος όχι.

Τα πάθη είναι οι αμαρτίες με την πλατειά σημασία της λέξεως. Όταν ο απόστολος Παύλος λέει, "η αμαρτία που έχει εγκατασταθεί μέσα μου", με τη λέξη "αμαρτία" εννοεί τη μόλυνση σύνολης της ανθρωπίνης φύσεως από το κακό, εννοεί τα πάθη. Την κατάσταση αυτή ο ίδιος ο απόστολος την ονομάζει σαρκική και θάνατο.

Πριν λυτρωθεί από τον Σωτήρα Χριστό, ο άνθρωπος δεν μπορούσε, αν και το ήθελε, να αντισταθεί στα πάθη. Αυτά τον κυρίευαν με τη βία και τον εξουσίαζαν ενάντια στη βούλησή του. O χριστιανός με το άγιο Βάπτισμα αποτινάζει τον ζυγό των παθών, καθώς παίρνει με το Μυστήριο τη δύναμη ν' αντισταθεί σ' αυτά και να τα καταβάλει. Κι αυτός, ωστόσο, ο λυτρωμένος και ανακαινισμένος άνθρωπος, ο οποίος με το Βάπτισμα τοποθετήθηκε στον πνευματικό παράδεισο της Εκκλησίας, είναι ελεύθερος. Με το αυτεξούσιο, που του έχει παραχωρηθεί, μπορεί είτε να αντισταθεί στα πάθη και να τα νικήσει με τη δύναμη του Κυρίου, είτε να υποκύψει και να υποδουλωθεί σ' αυτά. Την ίδια ελευθερία είχε και στον αισθητό παράδεισο και ο πρωτόπλαστος άνθρωπος, ο οποίος μπορούσε είτε να υπακούσει στον Θεό και να τηρήσει την εντολή Του, είτε να παρακούσει τον Θεό και να αθετήσει την εντολή Του, όπως και έκανε.

Κάθε αντίστασή μας σ' ένα πάθος το εξασθενίζει. Η διαρκής αντίστασή μας το υποτάσσει. Κάθε υποχώρησή μας το δυναμώνει. Η διαρκής υποχώρησή μας, μάς υποδουλώνει σ' αυτό.

Η αντίσταση του χριστιανού στα πάθη πρέπει να φτάνει μέχρι τη σταύρωση, τη σταύρωση του σαρκικού, δηλαδή του αμαρτωλού, εαυτού του "μαζί με τα πάθη και τις επιθυμίες του". Αυτό σημαίνει πως οι εκλεκτοί πνευματικοί αγωνιστές χύνουν και το αίμα τους στον πόλεμο εναντίων των παθών. "Δώσε αίμα, για να λάβεις Πνεύμα", λέει ο αββάς Λογγίνος. Μόνο εκείνος που "υπέμεινε παθήματα στη σάρκα, έπαψε να ζει μέσα στην αμαρτία", επισημαίνει και ο απόστολος. Επομένως, μόνο εκείνος που κακοπαθαίνει σωματικά, είτε εκούσια είτε ακούσια, αλλά σε κάθε περίπτωση αγόγγυστα και μακρόθυμα, γίνεται ικανός να αντισταθεί στις αμαρτωλές επιθυμίες της σάρκας, να τις καταβάλει και να τις σβήσει από μέσα του. Σώμα που αναπαύεται και καλοπερνά με κάθε λογής ανάπαυση και άνεση, γίνεται κατοικητήριο των παθών.

Ο Θεάνθρωπος που υπέμεινε παθήματα και σταυρικό θάνατο, ζητάει από τους μαθητές και ακολούθους Του να Τον μιμηθούν, θυσιάζοντας τα πρόσκαιρα για τα αιώνια και τα φθαρτά για τα άφθαρτα.

Απαραίτητος είναι για τον χριστιανό ο αγώνας εναντίον των παθών. Από την τυραννία τους, ωστόσο, δεν τον λυτρώνει αυτός ο αγώνας, αλλά η δύναμη του Υψίστου, η χάρη του Αγίου Πνεύματος.

Με τη χαλιναγώγηση και τη νέκρωση της σάρκας, με τους ασκητικούς κόπους και με την τήρηση των ευαγγελικών εντολών ο χριστιανός αποκτά την αληθινή ταπείνωση. Και τι είναι αληθινή ταπείνωση; Είναι η πλήρης αυταπάρνηση, η ολοκληρωτική παράδοση στον Θεό, η διαρκής διακονία του Θεού. Μια τέτοια ταπείνωση ελκύει στην ψυχή τη θεία χάρη. Η θεία χάρη δίνει στην ψυχή την πνευματική αίσθηση. Και τότε τα πάθη, αυτές οι σαρκικές και αμαρτωλές αισθήσεις και έλξεις, μένουν ανενέργητα.

Η ενέργεια των παθών, που ευχαριστεί τον σαρκικό άνθρωπο, είναι δυσάρεστη και βασανιστική για τον πνευματικό άνθρωπο, στον οποίο προκαλεί έντονη αποστροφή. Με την πρώτη εμφάνιση ή διέγερση κάποιου πάθους, ο πνευματικός άνθρωπος φεύγει μακριά του σαν από αρπακτικό πτηνό, σαν από άγριο θηρίο, σαν από αιμοβόρο φονιά, και καταφεύγει στη σκέπη της προσευχής, στη σκέπη της ευαγγελικής διδασκαλίας, στη σκέπη του Θεού.

Ψυχή που δεν έχει καλλιεργηθεί με τις ευαγγελικές εντολές, ή σώμα που δεν έχει ασκηθεί με τους μόχθους της ευσεβείας, δεν μπορεί να γίνει ναός της θείας χάριτος, ναός του Αγίου Πνεύματος.

Η ουσία του αγώνα είναι η τήρηση των εντολών. Τηρητής των εντολών, όμως, δεν θα μπορέσει να γίνει εκείνος που δεν υποδούλωσε το σώμα του με τους ασκητικούς κόπους, τη νηστεία, την αγρυπνία, την προσευχή, εκείνος που αφήνει τη σαρκική σοφία να δεσπόζει μέσα του, εκείνος που τρέφει και στηρίζει τα πάθη του.

Ο θάνατος, μόνο ο θάνατος λυτρώνει οριστκά ακόμα και τους αγίους του Θεού από την επήρεια της αμαρτίας. Αδιάντροπα είναι τα πάθη: Μπορούν να ξεσηκωθούν ενάντια και σ' έναν ετοιμοθάνατο. Μη σταματήσεις, λοιπόν, να προσέχεις άγρυπνα τον εαυτό σου, έστω κι αν βρίσκεσαι στο κρεβάτι του θανάτου. Όταν το σώμα σου τοποθετηθεί στον τάφο, τότε μόνο να πιστέψεις στην απάθειά του.

Τα πάθη, παραμένοντας στον χριστιανό, τον αναγκάζουν να είναι σε διαρκή επιφυλακή, τον προκαλούν σε διαρκή πόλεμο, κι έτσι συμβάλλουν στην πνευματική πρόοδο. "Το κακό, κατά τη σοφή οικονομία της θείας πρόνοιας, συντελεί στην πραγματοποίηση του καλού, μολονότι δίχως καλή προαίρεση", λέει ο όσιος Μακάριος ο Μέγας.

Η σκληρή και βαριά μυλόπετρα συντρίβει το σιτάρι και το μεταβάλλει σε αλεύρι κατάλληλο για την παρασκευή ψωμιού. Η σκληρή μάχη με τα πάθη συντρίβει την καρδιά, αφαιρεί από τον άνθρωπο το πνεύμα της υπερηφάνειας, του αποκαλύπτει την κατάστασή του, κατάσταση πτώσεως και φθοράς, τον κάνει να συνειδητοποιήσει την αναγκαιότητα της λυτρώσεως, του παίρνει όλες τις ελπίδες, τις οποίες στήριζε στον εαυτό του, και τις μεταφέρει στον Λυτρωτή.

Πρέπει να καταλάβουμε ότι στην προπατορική αμαρτία υπάρχουν οι σπόροι όλων των παθών. Ως απόγονοι, λοιπόν, του Αδάμ, γεννιόμαστε με τη ροπή προς κάθε λογής αμαρτία. Γι' αυτό δεν πρέπει να απορούμε, όταν εμφανίζεται μέσα μας οποιοδήποτε πάθος και μας πολεμάει.

Η εμφάνιση, η ενέργεια και η εξέλιξη ενός πάθους εξαρτώνται τόσο από τις ιδιότητες της ψυχής και του σώματος κάθε ανθρώπου όσο και από τις συνθήκες. Έτσι, στον έναν άνθρωπο ενεργεί με ιδιαίτερη δύναμη ετούτο το πάθος και στον άλλον εκείνο, στον έναν η φιλαργυρία και στον άλλον η γαστριμαργία, στον έναν η λαγνεία και στον άλλον η φιλοδοξία. Όποιος, πάντως, δεν πολεμείται από κάποιο πάθος, ας μη νομίζει πως αυτό δεν υπάρχει μέσα του, υπάρχει, απλώς δεν του δόθηκε η ευκαιρία να αποκαλυφθεί.

Ο αγωνιστής πρέπει να βρίσκεται αδιάλειπτα σε ετοιμότητα, για ν' αντιδράσει αποτελεσματικά, όταν θα του επιτεθεί ένα πάθος, προπαντός το πάθος εκείνο που εμφανίζεται πιο συχνά, τον πολεμάει πιο επίμονα και τον ταράζει πιο πολύ από τα άλλα.

Σε κάθε άνθρωπο τα πάθη που είναι οικεία στην πεσμένη φύση του διαφέρουν σε ένταση από τα πάθη που αποκτά θεληματικά. Η δύναμη των δευτέρων είναι ασύγκριτα μεγαλύτερη από τη δύναμη των πρώτων. Αλλά η μετάνοια, αυτό το παντοδύναμο φάρμακο που μας δόθηκε από τον παντοδύναμο Γιατρό, τον Θεό, θεραπεύει τον άνθρωπο που θα θελήσει να το χρησιμοποιήσει σωστά. Η μετάνοια είναι πανάκεια για όλες τις ασθένειες της ψυχής, για όλες τις αμαρτίες.

Μερικά πάθη, όπως η γαστριμαργία, η τρυφή, η πολυτέλεια, οι διασκεδάσεις, η φιλαργυρία, η φιλοδοξία, η απιστία, αποτελούν την αρχή και την αιτία άλλων παθών, όπως είναι η ηδυπάθεια, η λύπη, η οργή, η μνησικακία, ο φθόνος, η υπερηφάνεια, η λήθη του Θεού, η εγκατάλειψη της ενάρετης βιοτής. Στον πνευματικό αγώνα πρέπει να πολεμάμε αρχικά και κατεξοχήν τα πρώτα πάθη. Αν νικηθούν αυτά, τα δεύτερα θα αφανιστούν μόνα τους. Όποιος αρνήθηκε τις σωματικές απολαύσεις, την ανθρώπινη δόξα, τον υλικό πλούτο, τον βιοτικό περισπασμό, δεν θα κυριευθεί από την οργή και τη λύπη, την υπερηφάνεια και τη ζήλια. Ανεμπόδιστα θα βαδίζει στον δρόμο των εντολών του Θεού, τον δρόμο που οδηγεί στη σωτηρία, τον δρόμο που οδηγεί στη θεογνωσία, την προσιτή μόνο στις καθαρές καρδιές.

Αρχηγός και θύρα όλων των παθών είναι η απιστία. Αυτή αφήνει να μπουν στην ψυχή και η φιλαργυρία και η φιλοδοξία και η φιληδονία και η οργή και η λύπη και, το κορυφαίο κακό, η απελπισία.

Αρχηγός και θύρα όλων των γνήσιων χριστιανικών αρετών είναι η πίστη.

Οι περισσότεροι άνθρωποι, ζώντας απρόσεκτα, ζώντας μέσα στον περισπασμό, δεν συνειδητοποιούν τα πάθη τους. Οι περισσότεροι άνθρωποι ικανοποιούνται με τα πάθη τους. Οι περισσότεροι άνθρωποι δικαιολογούν τα πάθη τους. Συχνά, μάλιστα, τα θεωρούν αρετές, αρετές καθαρές, αρετές υψηλές.

Ο αληθινός χριστιανός που διαρκώς προσέχει τον εαυτό του και που μέρα - νύχτα μαθητεύει στον νόμο του Κυρίου, προσπαθώντας να μιμηθεί τις ευαγγελικές εντολές με ακρίβεια, αυτός μπορεί να δει τα πάθη του. Όσο περισσότερο καθαρίζεται από την αμαρτία, όσο περισσότερο προοδεύει πνευματικά, τόσο πιο έντονα τα συνειδητοποιεί. Και τελικά, μπροστά στα μάτια του νου του - θεραπευμένου πια από το Ευαγγέλιο - αποκαλύπτεται η φοβερή άβυσσος όπου έχει πέσει η ανθρώπινη φύση, αποκαλύπτονται τα πάθη του σ' όλη τους τη ζοφερότητα. Τα πάθη είναι τα συμπτώματα και οι αποδείξεις της θανάσιμης ασθένειας της αμαρτίας, από την οποία έχει προσβληθεί ολόκληρη η ανθρωπότητα.

Πού οδηγεί τον χριστιανό το αντίκρυσμα των παθών του, η συνειδητοποίηση της πτώσεώς του; Τον οδηγεί στο πένθος, στο πικρό και διαρκές πένθος. Καμιά επίγεια χαρά δεν μπορεί να διακόψει αυτό το πένθος. Μόνο η θεία χάρη το σταματά από καιρό σε καιρό, προσφέροντας στην περίλυπη και τσακισμένη καρδιά την ελπίδα της σωτηρίας, την πνευματική ανάπαυση, την ουράνια απόλαυση, την ειρήνη του Χριστού.

Πού οδηγεί τον χριστιανό η φανέρωση της ενέργειας των παθών; Τον οδηγεί στον εντατικό αγώνα εναντίον τους. Ο αγωνιστής του Χριστού αυξάνει τις προσευχές του, τη νηστεία του, τις αγρυπνίες του, τις γονυκλισίες του, και ικετεύει τον Θεό για άφεση, εκθέτοντάς Του νοερά τις συμφορές του με ανέκφραστη συντριβή και αβάσταχτο πόνο καρδιάς. "Εγώ", λέει ο ιερός Δαβίδ, "όταν με ταλαιπωροὐσαν, φορούσα πένθιμο ρούχο και ταπείνωνα την ψυχή μου με νηστεία. Και η προσευχή μου, (αφού γίνει δεκτή από Σένα), θα επιστρέψει σ' εμένα (για την ωφέλειά μου)...Σαν άνθρωπος βυθισμένος στο πένθος και τη σκυθρωπότητα, έτσι ταπεινωνόμουν μπροστά τους".

Με ποιον τρόπο αποκαλύπτονται τα πάθη; Με αμαρτωλούς λογισμούς, αμαρτωλούς ρεμβασμούς, δηλαδή ονειροπολήματα, και αμαρτωλά αισθήματα. Οι λογισμοί και οι ρεμβασμοί άλλοτε εμφανίζονται ξαφνικά στο νου και άλλοτε πλησιάζουν ανεπαίσθητα δίχως να τους αντιληφθούμε. Με όμοιο τρόπο ξεφυτρώνουν και στην καρδιά τα αισθήματα, τα οποία επηρεάζουν και το σώμα. Από τους λογισμούς, τους ρεμβασμούς και τα αισθήματα ο άνθρωπος παρασύρεται στη διάπραξη της αμαρτίας είτε με το σώμα του είτε, το λιγότερο, με το νου και την καρδιά του.

Ο αγωνιστής του Χριστού οφείλει να αποφεύγει όχι μόνο τη σωματική αμαρτία, αλλά και τη νοερή και την καρδιακή. Γιατί κάθε πάθος δυναμώνει όταν το ικανοποιούμε, όταν υποκύπτουμε στις άνομες απαιτήσεις του, ακόμα και όταν το αφήνουμε απλώς να κατοικεί και να κινείται ανεπαίσθητα μέσα μας. Το πάθος που ενεργείται στην πράξη ή έστω έχει ριζώσει στην ψυχή, επειδή αυτή το συμπαθεί και το τρέφει για πολύν καιρό, αποκτά εξουσία πάνω στον άνθρωπο. Απαιτούνται τόσο μακροχρόνιος και αιματηρός αγώνας όσο και ιδιαίτερη ενίσχυση από το θείο έλεος, για ν' αποτιναχθεί ο ζυγός ενός πάθους, που έγινε δεκτό αυτοπροαίρετα από τον άνθρωπο και απέκτησε εξουσία πάνω του. Εξουσία πάνω στον άνθρωπο αποκτά το πάθος, όταν αυτός πέσει σωματικά σε θανάσιμο αμάρτημα ή και απλώς όταν απολαύσει εκούσια την αμαρτία μέσα στον μυστικό θάλαμο της ψυχής του, θάλαμο αφιερωμένο στον Χριστό.

Δεν είναι δυνατόν τα πάθη, όταν αυτά ζουν μέσα στον άνθρωπο, να μην εκδηλωθούν στους λογισμούς του, στα λόγια και στις πράξεις του. Στο στάδιο της αθλήσεως των χριστιανών ασκητών, που αποβλέπουν στην τελειότητα, ως πτώσεις καταλογίζονται οι εκδηλώσεις των παθών έστω και στους λογισμούς μόνο.

Οι πτώσεις είναι αναπόφευκτες για τον απόγονο του Αδάμ με τη μολυσμένη από την αμαρτία ανθρώπινη φύση. Ιδιαίτερα ένας αρχάριος ασκητής δεν μπορεί να μην παρασυρθεί από αμαρτωλές σκέψεις και αμαρτωλά αισθήματα, δεν μπορεί να μην αμαρτήσει όχι μόνο με τον νου και την καρδιά, αλλά και με τα λόγια και με τα έργα. Μπορεί, ωστόσο, και πρέπει ύστερα από την πτώση του να θεραπευθεί αμέσως με τη μετάνοια.

Εδώ, βέβαια, δεν γίνεται λόγος για τις πτώσεις σε θανάσιμα αμαρτήματα ή, πολύ περισσότερο, για τη συνειδητή και εκούσια αμαρτωλή ζωή, που είναι ολόκληρη μια πτώση, αλλά για πτώσεις μικρές, από αδυναμία, οι οποίες ονομάζονται συγγνωστές αμαρτίες και τις οποίες δεν μπορούν να αποφύγουν εντελώς ούτε οι δίκαιοι.

"Και εφτά φορές να πέσει ο δίκαιος, ξανασηκώνεται" με τη μετάνοια, λέει η Γραφή. Και όσο καθαρίζεται κανείς με τη μετάνοια, τόσο λιγοστεύουν οι πειρασμικοί λογισμοί. Αλλά συνάμα γίνονται πιο λεπτοί, πιο δυσδιάκριτοι, τόσο, που καμιά φορά παραπλανούν ακόμα και ανθρώπους γεμάτους θεία χάρη. Παραπλανώντας τους, πάντως, τους ταπεινώνουν, τους προφυλάσσουν από την υψηλοφροσύνη και τους συγκρατούν στη σωτήρια κατάσταση της μετάνοιας.

Όταν αποκαλυφθεί μέσα μας η ενέργεια των παθών, ας διατηρήσουμε την ειρήνη της καρδιάς μας. Ας μην ταραχθούμε, ας μη λυπηθούμε, ας μη σαστίσουμε. Είτε αδύναμη είναι αυτή η ενέργεια είτε δυνατή, ας αντισταθούμε με ανδρεία.

Τα πάθη δεν θα πάψουν να επαναστατούν και να μας πολεμούν, ώσπου να μας σκεπάσει η ταφόπλακα! Ας ετοιμαστούμε, λοιπόν, για ισόβια αντίσταση. με σταθερή την πεποίθηση ότι δεν είναι δυνατό να νικάμε πάντοτε. Αναπόφευκτα θα υποστούμε αθέλητες ήττες, και αυτές ακριβώς οι ήττες θα συντελούν στην πνευματική μας πρόοδο, όταν διατηρούν και ενισχύουν μέσα μας τη μετάνοια και τη θυγατέρα της, την ταπείνωση.

Ας μην επαναπαυόμαστε στις νίκες μας επί των παθών κι ας μην ενθουσιαζόμαστε μ' αυτές τις νίκες. Τα πάθη είναι πονηρά τόσο, όσο και οι δαίμονες που τα μεταχειρίζονται. Συνηθίζουν, λοιπόν, να παρουσιάζονται σαν νικημένα, ώστε εμείς, νομίζοντας ότι κατορθώσαμε την εξουδετέρωσή τους, να κυριευθούμε από την έπαρση. Κι όταν κυριευθούμε από την έπαρση, η νίκη τους θα είναι πιο άνετη και πιο αποφασιστική.

Ας προετοιμαστούμε να αντιμετωπίσουμε τόσο τις νίκες όσο και τις ήττες μας με τον ίδιο τρόπο: με ανδρεία, με ψυχραιμία, με νηφαλιότητα.

Παρασύρθηκες από αμαρτωλούς ρεμβασμούς; Δέχτηκες με ευχαρίστηση αμαρτωλούς λογισμούς; Είπες λόγια ανώφελα ή απερίσκεπτα; Έφαγες υπέρμετρα; Υποχώρησες σε κάποιαν άλλη αδυναμία; Μην ταραχθείς, μη λιγοψυχήσεις, μην προσθέσεις πληγή πάνω στην πληγή, όπως έλεγε ο στάρετς Σεραφείμ του Σάρωφ. Μετανόησε αμέσως μπροστά στον καρδιογνώστη Θεό και, διατηρώντας την ψυχική σου ειρήνη, συνέχισε με επιμονή και σταθερότητα τον αγώνα για τη διόρθωση και την πνευματική σου τελείωση, βέβαιος πια για την αναγκαιότητα την αδιάλειπτης και αυστηρής παρακολούθησης του εαυτού σου.

Η σωτηρία μας είναι ο Θεός μας και όχι τα έργα μας. Με τα καλά μας έργα, δηλαδή την τήρηση των ευαγγελικών εντολών, απλώς αποδεικνύουμε την ειλικρίνεια της πίστεώς μας και την αφοσίωσή μας στον Θεό.

Μη δίνεις σημασία στους λογισμούς της ψεύτικης ταπεινοφροσύνης, οι οποίοι, όταν, παρασύρεσαι και πέφτεις, σου λένε ότι ο Θεός οργίστηκε πια μαζί σου, ότι σε εγκατέλειψε και σε ξέχασε. Την προέλευση τέτοιων λογισμών θα την καταλάβεις από τους καρπούς τους. Και οι καρποί τους είναι η λύπη, η ακηδία και η χαλάρωση του πνευματικού αγώνα ή, συχνά, ακόμα και η εγκατάλειψή του.

Αν οι άνθρωποι έχουν τη δυνατότητα να γνωρίζουν ότι στο μεγάλο και πολύμοχθο στάδιο του πνευματικού αγώνα αναπόφευκτα θα υπάρχουν όχι μόνο νίκες αλλά και ήττες, ότι η ανεπάρκεια, η αδυναμία, η αμαρτωλότητά μας δεν είναι δυνατόν παρά να εκδηλώνονται από καιρό σε καιρό, πολύ περισσότερο τα γνωρίζει όλα αυτά ο θεσμοθέτης του πνευματικού αγώνα, ο παντογνώστης Πλάστης μας και Θεός μας. Βλέπει με ευσπλαχνία τις ακούσιες πτώσεις των αγωνιστών Του, αλλά βλέπει με ικανοποίηση και τη γενναιοψυχία, τη σταθερότητα, την πιστότητά τους. Γι' αυτό τους ετοιμάζει τα αμάραντα στεφάνια της δικαιοσύνης, της νίκης, της δόξης.

Πόσο ποθητή είναι η αγνότητα, η καθαρότητα της καρδιάς και του σώματος! Σ' αυτήν ρίχνει το στοργικό Του βλέμμα, σ' αυτήν δείχνει την ευμένειά Του ο Θεός! Και πώς αποκτάται η καθαρότητα; Με συνεχή και πολύμοχθο αγώνα εναντίων της ακαθαρσίας των παθών και της αμαρτίας. Αλλά για ν' αρχίσουμε αυτόν τον αγώνα, είναι απαραίτητο να αποκαλυφθεί πρώτα η ακαθαρσία της ψυχής μας μπροστά στα μάτια του νου μας με τους λογισμούς, τους ρεμβασμούς και τα αισθήματα. Όποιος ποτέ δεν πολέμησε την ακαθαρσία του, όποιος δεν γνωρίζει καν την ακαθαρσία του, όποιος νομίζει πως είναι καθαρός, βρίσκεται στην πιο επικίνδυνη αυταπάτη και κινδυνεύει κάθε στιγμή να γκρεμιστεί στην άβυσσο θανάσιμων αμαρτημάτων. Η ακαθαρσία είναι αναπόσπαστο χαρακτηριστικό της πεσμένης μας φύσεως. Η καθαρότητα είναι δώρο της θείας χάριτος, την οποία ελκύει ο άνθρωπος, όταν αγωνίζεται σωστά για την κάθαρσή του.

Είναι τεράστια η διαφορά ανάμεσα στην αμαρτία που κάνει κάποιος από πρόθεση, έχοντας διάθεση φιλάμαρτη, και στην αμαρτία που κάνει άλλος από συναρπαγή και αδυναμία, έχοντας διάθεση φιλόθεη. Είναι τεράστια η διαφορά ανάμεσα στη ζωή της αμαρτίας, τη ζωή της ικανοποιήσεως όλων των επιθυμιών και των παθών, και στη ζωή που συμφωνεί με το θέλημα του Θεού, αλλά περιστασιακά κηλιδώνεται από την αμαρτία λόγω της ανθρώπινης αδυναμίας.

Πολύ επικίνδυνη είναι η πρόωρη απάθεια! Πολύ επικίνδυνη είναι η πρόωρη απόλαυση της θείας χάριτος! Τα υπερφυσικά χαρίσματα μπορούν να καταστρέψουν τον αγωνιστή που δεν γνώρισε τις αδυναμίες του με πτώσεις, τον αγωνιστή που δεν έχει επαρκή πείρα των μεταπτώσεων της πνευματικής ζωής και του πολέμου με τους αμαρτωλούς λογισμούς, τον αγωνιστή που δεν έχει γνωρίσει τέλεια την κακία και την πανουργία των δαιμόνων αλλά και το ευμετάβλητο της ανθρωπίνης φύσεως.

Κάθε άνθρωπος, ακόμα και αυτός που αξιώθηκε να γίνει σκεύος της θείας χάριτος, είναι ελεύθερος να επιλέγει είτε το καλό είτε το κακό. Κι ένας πνευματοφόρος, λοιπόν, μπορεί, κάνοντας κατάχρηση της χάριτος που έχει λάβει, να παραδοθεί κάποτε στην υπερηφάνεια, ν' αντιμετωπίσει με έπαρση τον πλησίον. Έτσι, στη συνέχεια, θα κυριευθεί από την αυταρέσκεια και την αυτοπεποίθηση, συνέπειες των οποίων είναι η αμέλεια, η χαλάρωση του αγώνα και, τελικά, η εγκατάλειψή του. Πρέπει να σημειωθεί εδώ ότι, με την πρώτη εκδήλωση της αμέλειας, ξεσηκώνονται αναπάντεχα οι σαρκικές επιθυμίες, πέφτουν λυσσαλέα επάνω στον άνθρωπο, τον παρασύρουν σαν ορμητικός χείμαρρος και τον γκρεμίζουν στο βάραθρο της ασέλγειας, όπου συχνά τον περιμένει ο ψυχικός θάνατος.

Ο φιλάνθρωπος Θεός, "ο οποίος θέλει να σωθούν όλοι οι άνθρωποι και να γνωρίσουν σε βάθος την αλήθεια", επιτρέπει να πολεμούνται οι μαθητές Του, επιτρέπει να πολεμούνται οι φίλοι Του από εξωτερικές και εσωτερικές θλίψεις σ' όλη τη διάρκεια της επίγειας ξενιτιάς τους. Επιτρέπει, επίσης, να πολεμούνται από τα πάθη και να υπομένουν τα παθήματα, που τους προξενεί αυτός ο πόλεμος, παθήματα ασύγκριτα πιο οδυνηρά απ' όλους τους εξωτερικούς πειρασμούς.

Ο αόρατος εσωτερικός πόλεμος του χριστιανού με τα πάθη δεν είναι καθόλου κατώτερος ή ευκολότερος από τον αιματηρό αγώνα των μαρτύρων της πίστεως. "Δώσε αίμα, για να λάβεις Πνεύμα", λένε, όπως είδαμε, οι πατέρες, που γνώρισαν εμπειρικά αυτόν τον πόλεμο. Μόνο οι επιμελείς τηρητές των ευαγγελικών εντολών, μόνο οι αληθινοί μαθητές του Χριστού πολεμούν με συνέπεια και αυταπάρνηση τα πάθη τους. "Η ακριβής τήρηση των εντολών διδάσκει στους ανθρώπους πόσο αδύναμοι είναι", λέει ο όσιος Συμεών ο Νεός Θεολόγος. Στη γνώση και τη συναίσθηση της αδυναμίας μας θεμελιώνεται όλο το οικοδόμημα της σωτηρίας μας.

"Η ακριβής τήρηση των εντολών διδάσκει στους ανθρώπους πόσο αδύναμοι είναι": Τι παράξενη λογική για την επιφανειακή σκέψη! Και όμως, τα λόγια τούτα είναι λόγια πείρας. Μόνο με την επιμελημένη τήρηση των εντολών μπορεί ο άνθρωπος να πεισθεί για την απόλυτη αδυναμία του παλαιού Αδάμ, για τη δύναμη του νέου Αδάμ και για την ορθότητα του πατερικού εκείνου ορισμού, σύμφωνα με τον οποίο ο πνευματικός νόμος δεν μπορεί να εκπληρωθεί παρά μόνο με τους οικτιρμούς του Χριστού.

Με την οικονομία της παντοδύναμης αγαθής πρόνοιας του Θεού, ακόμα και η ίδια η αμαρτία που ζει μέσα στον άνθρωπο, η αμαρτία που κυριαρχεί σ' όλη την ύπαρξή του, σ' όλα τα μέρη της ψυχής του και σ' όλα τα μέλη του σώματός του, συμβάλλει στην πνευματική του πρόοδο, αν βέβαια είναι αληθινός χριστιανός.

Η συναίσθηση της πνευματικής μας φτώχειας, η παραδοχή της πνευματικής μας πτώσεως, η αναγνώριση της αναγκαιότητας της λυτρώσεως και η ολόψυχη ομολογία ως Λυτρωτή του Υιού του Θεού, του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, είναι οι καρποί της πάλης μας με τα πάθη. Αυτοί οι καρποί αποτελούν το εχέγγυο της αιώνιας μακαριότητας.

Η συναίσθηση της πνευματικής φτώχειας, η παραδοχή της πτώσεως, η ζωντανή ομολογία του Λυτρωτή είναι άγνωστες στον άνθρωπο που έχει κοσμικό φρόνημα. Αυτός είναι δούλος των παθών, δεν βλέπει στον εαυτό του παρά μόνο προτερήματα, μόνο αρετές, και είτε δεν περιμένει τίποτα στον ουρανό, καθώς δεν συλλογίζεται ποτέ τον ουρανό, είτε περιμένει βραβεία σαν οφειλές, έχοντας πλήρη άγνοια της μοναδικής αρετής που βραβεύεται στον ουρανό και που δεν είναι άλλη από τον χριστιανικό τρόπο ζωής.

Ο δούλος του Θεού, τηρώντας τις ευαγγελικές εντολές, όλο και πιο καθαρά βλέπει τα πάθη του. Και όσο η χάρη του Αγίου Πνεύματος δημιουργεί μακάριες πνευματικές καταστάσεις -τη συναίσθηση της πνευματικής του φτώχειας, το πένθος, την πραότητα, το έλεος, την καθαρότητα, τη διάκριση -, τόσο νιώθει τον εαυτό του πιο αμαρτωλό απ' όλους τους αμαρτωλούς, αμέτοχο σε οποιοδήποτε καλό, ένοχο αναρίθμητων κακών, άξιο αιώνιων βασάνων στη γέεννα του πυρός για τη διαρκή αθέτηση των εντολών του Θεού.

Οι άγιοι πατέρες, βλέποντας μέσα τους πνευματική καρποφορία από την πάλη με τα πάθη, δεν επιθυμούσαν την παύση του αοράτου πολέμου. Επιθυμούσαν να υπομένουν τον πόλεμο με ανδρεία και καρτερία.

Τι μακάριοι που ήταν! Δεν αναζητούσαν αλλού την τελειότητα παρά μόνο στην ταπείνωση. Δεν αναζητούσαν αλλού την ελπίδα της σωτηρίας παρά μόνο στον Χριστό. Όπου δεν υπάρχει ταπείνωση, εκεί δεν υπάρχει καμιά χριστιανική αρετή. Όπου υπάρχει αληθινή ταπείνωση, εκεί υπάρχουν όλες οι αρετές στην πληρότητά τους. Εκεί υπάρχει ο ίδιος ο Χριστός. Εκεί τα πάθη και ο χειριστής τους, ο εχθρός μας διάβολος, καθόλου δεν μπορούν να βλάψουν τον εργάτη του Κυρίου. Εκεί "το παιδί της ανομίας", η αμαρτία, "δεν θα μπορέσει να του κάνει κακό".

Ας βαδίσουμε στ' αχνάρια των πατέρων, και θα φτάσουμε στο λιμάνι της αιώνιας μακαριότητας. Αμήν.

Για το ψέμα και τη δολιότητα (Αγ. Νικόδημος Αγιορείτης)

Για το ψέμα και τη δολιότητα (Αγ. Νικόδημος Αγιορείτης)

 

Αδελφοί μου Χριστιανοί, προσέχετε, όσο μπορείτε, να μη λέτε ψέματα, γιατί το ψέμα είναι, εφεύρεση του διαβόλου και ο διάβολος είναι ο πατέρας του ψεύδους. Επομένως, όσοι είναι ψεύτες, έχουν πατέρα τους το διάβολο και μοιάζουν μ’ αυτόν και τον έχουν πατέρα, καθώς το αναφέρει και ο Κύριός μας στην Αγία Γραφή, λέγοντας: «Ο πατέρας που έχετε εσείς είναι ο διάβολος, κι όσα επιθυμεί ο πατέρας σας, αυτά θέλετε να κάνετε. Εκείνος εξ αρχής ήταν ανθρωποκτόνος και δεν μπόρεσε να σταθεί μέσα στην αλήθεια, γιατί δεν υπάρχει μέσα του τίποτε το αληθινό. Όταν λέει ψέματα, εκφράζει τον εαυτό του, γιατί είναι ψεύτης και είναι ο πατέρας του ψεύδους. Αντίθετα, όσοι λένε την αλήθεια, έχουν ως πατέρα τους την Αλήθεια, που είναι ο Θεός και ο Ιησούς Χριστός. Και είναι, γεννημένοι από την Αλήθεια, καθώς μας λέει ο «αγαπημένος» μαθητής Ιωάννης : «Παιδιά μου, ας μην αγαπάμε με λόγια και ωραίες φράσεις, αλλά με έργα και αγάπη αληθινή. Απ αυτό θα καταλάβουμε ότι είμαστε παιδιά της αλήθειας».
Εσείς είσθε Χριστιανοί και, με τη Χάρη του Αγίου Βαπτίσματος, απογυμνωθήκατε από τον παλαιό άνθρωπο και ενδυθήκατε τον Χριστό, που είναι η αλήθεια, όπως το λέει και ο Ίδιος: «Εγώ είμαι η οδός, η αλήθεια και η ζωή».

Πώς τολμάτε λοιπόν να αφήνετε την αλήθεια και να προτιμάτε το ψεύδος; Δεν σκέπτεσθε ότι με τις ψευδολογίες σας αυτές ξεντύνεσθε τον Χριστό, το νέο άνθρωπο, και ενδύεσθε πάλι τον παλαιό που φθείρεται και χάνεται; Δεν ακούτε πως σας συμβουλεύει ο μακάριος απόστολος Παύλος, να μη λέτε ψέματα ο ένας στον άλλον, αλλά να πετάξετε από πάνω σας τον παλαιό άνθρωπο, του οποίου το κύριο χαρακτηριστικό είναι το ψεύδος, και να ενδυθείτε το νέο, του οποίου ίδιο είναι η αλήθεια; «Μη λέτε ψέματα ο ένας στον άλλον, αφού βγάλατε από πάνω σας τον παλαιό αμαρτωλό εαυτό σας με τις συνήθειες του, και ντυθήκατε τον καινούργιο άνθρωπο, που ανανεώνεται συνεχώς, σύμφωνα με την εικόνα του Δημιουργού του, ώστε με τη νέα ζωή να φθάσει στην τέλεια γνώση του Θεού».
Ο ιερός Χρυσόστομος λέει: Αν κάποιος φοράει καινούργιο φόρεμα, αυτό γίνεται εύκολα αντιληπτό από όλους. Έτσι και σεις, λέει, είσθε Χριστιανοί, επειδή έχετε ενδυθεί, κατά το άγιο Βάπτισμα, τον Χριστό σαν ένα φόρεμα. Αυτό μόνο πρέπει να φροντίζετε να γίνεται φανερό στο περιβάλλον σας με τα έργα και τα λόγια σας και γενικά με όλη σας τη βιοτή. Να γίνεται αντιληπτό δηλαδή ότι το ένδυμα σας είναι ο Χριστός : «Ας ενδυθούμε τον Χριστό», λέει ο ιερός πατέρας, «και ας είμαστε μαζί Του. Διότι εκείνος που φοράει ένα καινούργιο ένδυμα, αυτό γίνεται καταφανές σε όλους τους γύρω του. Ας γίνεται λοιπόν καταφανής ανάμεσα μας με κάθε τρόπο ο Χριστός. Πώς όμως θα γίνει φανερός; Αν πράττουμε πάντοτε όσα Εκείνος επιθυμεί».

1. Κάθε είδους ψέμα είναι κακό. Όσοι λένε ψέματα στερούνται τη Βασιλεία του Θεού και δημιουργούν κόλαση για τον εαυτό τους.

Κάθε ψέμα, ό,τι λογής κι αν είναι, με όποιο τρόπο κι αν λέγεται, είναι κακό και ολέθριο. Το ψέμα δεν πρέπει να το φέρνουν στο στόμα τους οι Χριστιανοί, διότι τους γίνεται εύκολα κακή συνήθεια, όπως λέει ο σοφός Σειράχ: «Απόφευγε να λες οποιοδήποτε ψέμα, γιατί αυτή η συνήθεια δεν βγάζει σε καλό». Και σε άλλο σημείο λέει ο ίδιος ο Σειράχ, ότι «ο κλέφτης είναι προτιμότερος από τον επαγγελματία ψεύτη, αλλά και οι δυο βαδίζουν στην καταστροφή και στην απώλεια».
Αν έχει έτσι το πράγμα, πόσο πρέπει να προσέχουν οι Χριστιανοί, ώστε να μη λένε ψέματα, με σκοπό να ξεγελάσουν τον αδελφό τους με δόλο και κακία, όπως το κάνουν συνήθως οι διάφοροι επιστήμονες, οι τεχνίτες και οι επαγγελματίες;
Να, λ.χ. οι γιατροί, πολλές φορές, ιδίως μάλιστα οι άπειροι, οι χειρουργοί ή όσοι παριστάνουν τους γιατρούς, οι κομπογιαννίτες. Όταν υποψιασθούν ότι ο άρρωστος είναι πλούσιος και έχει το πορτοφόλι του γεμάτο, ή ότι είναι απλόχερης και δίνει το χρήμα πλουσιοπάροχα, μεταχειρίζονται το ψέμα σαν βάση και αφορμή κέρδους και πορισμού, λέγοντας στον άρρωστο χίλια ψέματα: «Δεν έχεις τίποτε, αδελφέ, μικρά προβλήματα έχει η υγεία σου, σε λίγο θα είσαι καλά και θα απολαύσεις μια αταλάντευτη κατάσταση υγείας».
… Και μετά, όταν πια, του ταλαίπωρου αυτού αρρώστου, του καταφάνε όλα τα χρήματα και την περιουσία και σταματήσει να τους παρέχει τα μετρητά, τότε αλλάζουν στάση οι σπουδαίοι εκείνοι γιατροί, γίνονται φιλαλήθεις και του λένε τα εντελώς αντίθετα: «Αδελφέ, η αρρώστια σου είναι ανίατη. Η κατάστασή σου δεν έχει γιατρειά. Η θεραπεία σου είναι πάνω από τις δυνατότητες της ιατρικής επιστήμης. Μόνο ο Θεός μπορεί να σε κάνει καλά, στον Οποίο είναι όλα δυνατά και εύκολα, όσα σε μας τους ανθρώπους είναι αδύνατα και δυσκατόρθωτα».
Το ίδιο ψεύδονται και κάποιοι γιατροί στο θέμα των φαρμάκων. Διότι πολλές φορές δίνουν στον άρρωστο ένα ευτελέστατο γιατρικό, φθηνό, και υποστηρίζουν ψευδώς ότι είναι πολύτιμο και αναντικατάστατο. Και στη συνέχεια, ζητούν από το δυστυχή άρρωστο να το πληρώσει πανάκριβα. Μάλιστα, συχνά, για να επιβεβαιώσουν το ψέμα τους, ορκίζονται και γίνονται επίορκοι, χωρίς να έχουν ίχνος φόβου Θεού.
Φοβηθείτε λοιπόν τον Θεό και πάψετε να χρησιμοποιείτε το ψέμα στις σχέσεις σας με τους συνανθρώπους σας, διότι ο Θεός επιτρέπει να αφανίζονται όσοι λένε ψέματα, όπως μας το λέει και ο προφήτης Δαβίδ: «Θα επιτρέψεις να εξολοθρευθούν όσοι λένε ψέματα».
Πράγματι, ο Θεός παραχωρεί να πέσουν σε μεγάλα δεινά και σε διάφορες δυστυχίες όσοι ψεύδονται. Και μάλιστα πολλοί απ’ αυτούς φθάνουν στο σημείο να γίνουν τόσο ταλαίπωροι, ώστε καταντάνε να φοράνε ράκη και κουρέλια από τη φτώχεια τους, όπως βρίσκουμε να αναφέρεται κάτι παρόμοιο και στον προφήτη Ζαχαρία: «Εκείνη την εποχή δεν θα υπερηφανεύονται πια οι προφήτες για τα οράματά τους· θα φοβούνται και θα φορούν τρίχινο και ευτελή μανδύα, επειδή έγιναν ψευδοπροφήτες και εξαπάτησαν τον κόσμο».
Και θα γίνει αυτό, γιατί ο Θεός αποστρέφεται και σιχαίνεται αυτόν που λέει ψέματα, καθώς το αναφέρει και ο Σολομώντας: «Βδέλυγμα είναι στον Κύριο τα χείλη που λένε ψέματα». Και διότι, τέλος πάντων, δεν έχουν θέση στη Βασιλεία Του όλοι εκείνοι που αρέσκονται στο να λένε ψέματα, όπως το μαρτυρεί το ιερό βιβλίο της Αποκαλύψεως και το μερίδιο τους θα είναι η λίμνη του πυρός: «Οι δειλοί», λέει, «οι άπιστοι, οι βδελυροί, οι φονιάδες, οι πόρνοι, οι μάγοι, οι ειδωλολάτρες κι όσοι αντιστρατεύονται την αλήθεια και λένε ψέματα, θα έχουν το μερίδιο τους στη λίμνη που καίγεται με φωτιά και θειάφι. Αυτός είναι ο δεύτερος θάνατος».

2. Όσοι λένε ψέματα στις επαγγελματικές τους συναλλαγές, φέρνουν το διάβολο μέσα στην εργασία τους.

Αδελφοί μου, εσείς, από το ένα μέρος παρακαλείτε τον Θεό να είναι παρών και με τη Χάρη Του να ευοδώνει τις εργασίες σας και να ευλογεί τους κόπους των χεριών σας και να αυξάνει τα υπάρχοντα σας και από το άλλο, φέρνετε το διάβολο με τις ψευδολογίες σας μέσα στις εργασίες σας και διώχνετε τον Θεό. Διότι, όπου το ψέμα επικρατεί και λέγεται ασύστολα, από εκεί φεύγει ο Θεός, ο Οποίος μισεί το ψεύδος και έρχεται ο διάβολος, ο πατέρας του ψεύδους. Στην εργασία όμως και στο επάγγελμα, από το όποιο αποδιώκεται ο Θεός και διαφεντεύει ο διάβολος, τι ευλογία ή τι καλό μπορεί να ακολουθήσει; Οπωσδήποτε κανένα. Καί όχι μόνο δεν μπορεί να επέλθει εκεί κανένα καλό, αλλά κατάρα και δυστυχία και κάθε μορφή κακού θα επικρατήσει.
Έπειτα συλλογισθείτε και τούτο: Αν μια φορά φανείτε ψεύτες στις συναλλαγές σας, μετά, και αλήθεια να λέτε, κανείς πια δεν θα σας πιστεύει, καθώς το λέει και ο ιερός Χρυσόστομος : «Μην αποδείξεις στο φίλο σου πως δεν είσαι άξιος της εμπιστοσύνης του, με το να του λες ψέματα, γιατί και όταν θα λες την αλήθεια δεν θα σε πιστεύει. Διότι αυτός που θα πιαστεί να λέει ψέματα σε μια υπόθεση, δεν θα τον πιστέψουν ποτέ, έστω κι αν χρησιμοποιεί κατά κόρον την αλήθεια».
Γι’ αυτό, αδελφοί μου, για να μη λέτε ψέματα, όταν λ.χ. έρχονται πολλοί ενδιαφερόμενοι και σας ζητούν να αναλάβετε να τους εξυπηρετήσετε, μη δίνετε σε όλους υποσχέσεις που θα αποδειχθούν σε λίγο ψεύτικες, αλλά φερθείτε με ειλικρίνεια και στείλτε όσους δεν προλαβαίνετε να τους εξυπηρετήσετε σε άλλους συντεχνίτες σας. Διότι, επειδή δεν έχετε τη δυνατότητα να φυλάξετε τις υποσχέσεις που δίνετε, αποδεικνύεσθε ψεύτες και σκανδαλίζετε τους ανθρώπους που σας εμπιστεύονται. Κι αν σας ενοχλεί ο λογισμός σας και σας λέει ότι έτσι χάνετε τον πελάτη σας, μην τον ακούτε αυτό το λογισμό, αλλά να επιρρίπτετε την ελπίδα σας στον Θεό και Εκείνος θα σας στείλει άλλους πελάτες, όταν θα τους έχετε ανάγκη.

3. Πόσο κακό πράγμα είναι η δόλια συμπεριφορά και ότι δεν είναι σωστό οι διάφοροι επαγγελματίες να χρησιμοποιούν το δόλο στις συναλλαγές τους, διότι η δολιότητα είναι μισητή στον Θεό.

Προσέχετε, αδελφοί μου, να μη μεταχειρίζεσθε το δόλο στις εργασίες σας και στις τέχνες σας, γιατί ο Θεός αποστρέφεται και απεχθάνεται τον δόλιο άνθρωπο, κατά τον Δαβίδ, ο οποίος λέει: «Όλους τους ψεύτες, Κύριε, τους εξόντωσες· αιμοχαρείς και ύπουλους ο Κύριος τους απεχθάνεται».
Δολιότητα είναι το να βάζει λ.χ. ο γεωργός σιτάρι ή αλεύρι καλό και καθαρό στο πάνω μέρος του σακιού, για να εξαπατήσει τους αγοραστές, ενώ στο κάτω μέρος έχει βάλει άμμο, άχυρα, κεχρί και άλλα παρόμοια.
Δολιότητα είναι το να στολίζει τα υποδεέστερα υφάσματα ο υφαντουργός και το να στιλβώνει τα κακής ποιότητας δέρματα ο υποδηματοποιός, για να ξεγελάσει τους ανθρώπους να τα αγοράσουν.
Δολιότητα είναι το να έχει ο πραγματευτής και ο έμπορος ζυγαριά δόλια και δυο λογιών μέτρα· μικρότερα όταν πουλάει και μεγαλύτερα όταν αγοράζει.
Δολιότητα είναι το να βάζετε εξωτερικά και επιφανειακά σε κάθε πράγμα που πρόκειται να πουληθεί μόστρα καλή και μέσα το πράγμα να μην είναι καλό. Το να βρέχετε το σιτάρι, για να είναι πιο βαρύ στο ζύγι και να το ανακατεύετε με ρύζι και αλάτι.
Δολιότητα είναι το να έχουν λ.χ. οι σαράφηδες (αργυραμοιβοί) κρυμμένο μικρό μασούρι στο στόμα τους και μ’ αυτό να φυσάνε το ένα μέρος της ζυγαριάς, για να βαρύνει, όταν ζυγίζουν τα νομίσματα, χωρίς να το αντιλαμβάνεται ο νοικοκύρης που είναι παρών και βλέπει.
Δολιότητα είναι το να ανακατεύουν οι οινοπώλες, οι κάπηλοι και οι μπακάληδες το κρασί και το μέλι με το νερό. Το λάδι με το κολοκύθι. Το καθαρό κερί και το βούτυρο με το ξύγγι. Και γενικά σε όλα τα είδη που εμπορεύονται να σμίγουν τα καλά με τα κακά, τα ακριβά με τα τιποτένια.
Αλλά που μπορώ εγώ να απαριθμήσω τις τόσες και τόσες δολιότητες που μεταχειρίζεται ο κάθε επαγγελματίας, για να ξεγελάσει τον άλλον; Ούτε ο ίδιος ο διάβολος δεν μπορεί να επινοήσει αυτού του είδους τις δολιότητες που επινοούν οι ειδικοί για το κάθε επάγγελμα.
Τούτο μόνο θα πω σαν γενικό συμπέρασμα : Δολιότητα είναι κάθε εργασία ψευδής και κάθε υποκριτική και ψεύτικη συμπεριφορά που μεταχειρίζονται -ποιοι άλλοι;- οι κάθε είδους επαγγελματίες για να ξεγελάσουν τους προμηθευτές και να πάρουν τα χρήματά τους.
Τα χρήματα όμως αυτά είναι μισητά και σιχαμερά και ακάθαρτα μπροστά στον Θεό. Παρόμοια είναι ακάθαρτοι και βδελυκτοί και όσοι κάνουν αυτές τις δολιότητες. Γι’ αυτό ο Σολομώντας λέει: «Τη ζυγαριά που κλέβει τη μισεί ο Κύριος, ενώ το ζύγι το σωστό Τον ευχαριστεί».
Και σε άλλο σημείο επίσης λέει: «Τα λειψά τα ζύγια ο Κύριος τα απεχθάνεται κι η πλάστιγγα η ψεύτικη πράγμα καλό δεν είναι». Και σε άλλο χωρίο: «Ζύγια λειψά και ψεύτικα μέτρα, είναι και τα δυο στον Κύριο μισητά».
Γι’ αυτό προστάζει ο Κύριος στο Λευιτικό να είναι ο καθένας ακριβοδίκαιος στα ζύγια του και στις συναλλαγές του:. «Μην αδικείτε κανέναν στις δίκες· μην εξαπατάτε τους άλλους, χρησιμοποιώντας λειψά μέτρα βάρους και όγκου». Και στο Δευτερονόμιο: «Στο σακί σου δεν θα έχεις δύο ειδών σταθμά, ένα μεγάλο για να αγοράζεις κι ένα μικρό, για να πουλάς. Θα έχεις σωστά και ακριβή σταθμά, για να ζήσεις πολλά χρόνια στη χώρα που σε τοποθέτησε ο Κύριος, ο Θεός σου».
Τι κάνετε δύστυχοι, αδελφοί μου, τεχνίτες, κάπηλοι και έμποροι; Χρησιμοποιείτε το δόλο για να εξαπατήσετε τον αδελφό σας; Και δεν ακούσατε πως ο Θεός προστάζει στην Παλαιά Διαθήκη να μη δολιεύεται κανείς τους συνανθρώπους του; «Μην τριγυρνάς», λέει, «και σκορπάς ψευτιές και συκοφαντίες στους συμπατριώτες σου, ούτε να σηκώνεσαι στη δίκη να μιλάς εναντίον του συμπολίτη σου, όταν κινδυνεύει να καταδικασθεί σε θάνατο. Εγώ είμαι ο Κύριος».
Κι αν ο Θεός εμπόδισε τους Εβραίους -που ήταν αρχάριοι πνευματικά σαν νήπια-να μεταχειρίζονται δολιότητες στις σχέσεις τους με τους αδελφούς τους, πόσο μάλλον εμποδίζει εσάς, τους Χριστιανούς να πέφτετε σε δόλο; Εσάς τους Χριστιανούς που είσθε τέκνα του Ευαγγελίου και έχετε φθάσει σε πιο ώριμη πνευματική κατάσταση «στην τελειότητα που μέτρο της είναι ο Χριστός»; Περιπλέκεσθε σε δολιότητες και δεν ακούτε τον προφήτη Δαβίδ που λέει ότι ο Θεός παραχωρεί να περιπέσουν σε πολλά κακά και σε απίστευτες δυστυχίες εκείνοι που δολιεύονται τον πλησίον τους: «Ευτυχούν τώρα», λέει ο Ψαλμωδός, «αλλά για τις δολιότητές τους θα παραχωρήσεις να πέσουν σε πολλά βάσανα».
Δεν ακούτε πως ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος λέει ότι «όπως είναι το φαρμάκι στο φίδι, είναι στον άνθρωπο ο δόλος»; Δεν ακούτε πως εξολοθρεύει ο Κύριος τα χείλη εκείνα που ξεστομίζουν δολιότητες; «Ας καταστρέψει», λέει ο Ψαλμωδός, «ο Κύριος κάθε στόμα που απατά, με δόλια συμπεριφορά και απατηλά λόγια, τις γλώσσες των διπρόσωπων ανθρώπων».
Αχ, και πως το βαστάει η καρδιά σας, αδελφοί, να δολιεύεσθε τους φτωχούς και τους δυστυχισμένους! Πως το υπομένει η ψυχή σας να γελάτε τις χήρες και τα ορφανά και να τους παίρνετε τα χρήματα τους και το ψωμί τους, αυτό το λιγοστό που έχουν για να ζήσουν; Και αυτοί μεν έρχονται οι ταλαίπωροι να αγοράσουν από σας με εμπιστοσύνη, νομίζοντας πως είσθε έμπιστοι αδελφοί τους, πως είσθε άδολοι και Χριστιανοί που ευλαβούνται και σέβονται τον Θεό. Εσείς όμως, το αντίθετο, αποδεικνύεσθε γι’ αυτούς άπιστοι και ανάξιοι της εμπιστοσύνης τους. Δόλιοι και όχι άδολοι. Εχθροί και όχι αδελφοί. Τους μιλάτε με φιλικό τρόπο και κρύβετε μέσα σας δόλια καρδιά, σύμφωνα με το λόγιο της Αγίας Γραφής: «Δοχείο πήλινο, επιχρισμένο με ασημένιο κράμα, είναι τα λόγια τα θερμά από κακή καρδιά». Στη φωνή είσθε Ιακώβ και στα χέρια είσθε δασύς και τριχωτός, όπως ο Ησαύ. Άλλοι φαίνεσθε στην όψη και άλλοι είσθε στην ουσία. Είσθε σαν τις πέτρες που είναι κρυμμένες στη θάλασσα, οι όποιες με την πρώτη εντύπωση φαίνονται πως δεν είναι επικίνδυνες, όταν όμως πλησιάσουν τα πλοία, προσκρούουν, συντρίβονται και καταποντίζονται.

4. Ο Θεός επιτρέπει να παιδεύονται οι δόλιοι.

Και είναι, αδελφοί μου, πράγματα αυτά να τα κάνουν οι Χριστιανοί; Οι Χριστιανοί, οι μαθητές του Ιησού Χριστού, του πιστού, του άδολου, του αναμάρτητου, «στου Οποίου το στόμα δεν βρέθηκε δόλος»; Ω ψυχή μου φρίξε για την αμαρτία αυτή! Γι’ αυτό είναι πρέπον να ονομάσει κανείς αυτούς τους τεχνίτες, ψευδοτεχνίτες και δόλιους επαγγελματιές, καθώς ονομάζει, ο απόστολος Παύλος τους απατεώνες εκείνους, που παρίσταναν τους αποστόλους, ψευδοαποστόλους: «Αυτοί στην πραγματικότητα», λέει, «είναι ψευδαπόστολοι, απατεώνες, που μεταμφιέζονται σε αποστόλους του Χριστού».
Θα ήταν, πράγματι, πολύ σωστό και επιτυχημένο, να παρομοιάσει κανείς τους σημερινούς επαγγελματίες, τεχνίτες κλπ. με τους παλαιούς προσκυνητές των ειδώλων. Διότι, καθώς εκείνοι ήταν γεμάτοι δόλο και κλεψιά, όπως λέει ο Σολομώντας – «όλα είναι ανακατεμένα· αιματοχυσίες και φόνοι, κλεψιές και απάτες, διαφθορές, απιστίες, αναταραχές, ψευδορκίες, διωγμός των φιλήσυχων ανθρώπων, αχαριστία, μολυσμός των ψυχών, γενετήσιες διαστροφές, διαλύσεις γάμων, μοιχείες, ακολασία» -έτσι και όλοι οι τωρινοί επαγγελματίες είναι γεμάτοι δολιότητες.

Γι’ αυτό, τέλος πάντων, είναι δίκαιο και ο Θεός να μη μακροθυμήσει πια για πολύν καιρό, ούτε να υπομείνει άλλο τους δόλιους ανθρώπους, αλλά να αποσύρει τη Χάρη Του, για να παιδευθούν, καθώς το λέει ο Ίδιος με το στόμα του προφήτη Ιερεμία: «Συνήθισαν τη γλώσσα τους στο ψέμα και έχουν τόσο πολύ αναμειχθεί με το κακό, ώστε είναι ανήμποροι πια να ξεφύγουν. Η μια καταπίεση διαδέχεται την άλλη, κι η μια άπατη ακολουθεί την άλλη και αρνούνται να με γνωρίσουν. Γι’ αυτό λέει ο Κύριος του Σύμπαντος: Στο χωνευτήρι θα τους βάλω, σαν το μέταλλο, και θα τους δοκιμάσω. Ο λαός μου έχει πράξει το κακό. Τι άλλο μπορώ γι’ αυτούς να κάνω; Είναι η γλώσσα τους θανατηφόρο βέλος· το στόμα τους λέει ψέματα. Καθένας λέει στον διπλανό του λόγια φιλικά και μέσα στην καρδιά του, μυστικά, παγίδα του ετοιμάζει. Για όλα αυτά δεν θα τους τιμωρήσω; λέει ο Κύριος· δεν θα εκδικηθώ ένα τέτοιο έθνος;».

5. Όσοι δεν χρησιμοποιούν το δόλο στις συναλλαγές τους, θα συναριθμηθούν με τους δίκαιους.

Γι’ αυτό, αδελφοί μου, για να μην παραδοθείτε κι εσείς στη δίκαιη παιδεία του Θεού, παραιτηθείτε από κάθε κακία και κάθε είδους υποκρισία. Και ούτε λόγια δόλια και απατηλά να λαλείτε, για να προσελκύσετε στην εργασία σας τους διάφορους προμηθευτές και αγοραστές, ούτε στην πράξη να μεταχειρίζεστε τη δολιότητα. Αλλά, σαν άκακα βρέφη και ως αληθινοί Χριστιανοί, να ποθήσετε το άδολο και λογικό γάλα. Να συμπεριφέρεσθε με απλότητα, να εργάζεσθε με απλότητα, να πουλάτε και να αγοράζετε με απλότητα και καθαρή καρδιά το εμπόρευμά σας. Έτσι σας προτρέπει να κάνετε και ο κορυφαίος απόστολος Πέτρος στην Επιστολή του: «Πετάξτε από πάνω σας», λέει, «κάθε είδους κακία, κάθε δολιότητα, υποκρισία, φθόνο και κάθε είδους κακογλωσσιά. Σαν τα νεογέννητα βρέφη, να λαχταράτε το λογικό γάλα, για να αυξηθείτε πνευματικά και να ολοκληρώσετε τη σωτηρία σας».

Αν συμπεριφέρεσθε με αυτό τον τρόπο, όχι μόνο εδώ θα έχετε την ευλογία του Θεού σε ό,τι επαγγέλλεσθε, αλλά και εκεί, στην αιώνια ζωή, θα συναριθμηθείτε με τους δίκαιους εκείνους, στων οποίων το στόμα δεν βρέθηκε δολιότητα, όπως γράφει και η Αποκάλυψη: «Είναι εκείνοι που ακολουθούν το Αρνίο, όπου κι αν πάει. Απ’ όλη την ανθρωπότητα αυτοί έχουν λυτρωθεί ως πρώτη προσφορά στον Θεό και στο Αρνίο. Δεν ακούστηκε από το στόμα τους κανένα ψέμα ούτε κατηγορούνται για κάποιο δόλο, είναι αψεγάδιαστοι ». Έτσι, θα βρείτε παρρησία ενώπιον του Θεού, μπροστά στον Οποίο δεν μπορεί να σταθεί κανένας άνθρωπος που διακατέχεται από δόλο, όπως λέει ο Ιώβ: «Κανένας άνομος και δόλιος άνθρωπος δεν τολμά να παρασταθεί ενώπιον Αυτού».

("Χρηστοήθεια", σελ. 150 κ. εξ. Εκδ. Σωτ. Σχοινά, εν Βόλω 1957, Λόγος προς τους ιατρούς, τεχνίτες, εμπόρους, κλπ. επαγγελματίες)


("Το ψέμα και η δολιότητα", Εκδ. «ΕΤΟΙΜΑΣΙΑ» , Ι. Μ. Τιμίου Προδρόμου, Καρέας 2007 σ. 37-55)